امر به معروف و نهى از منكر - سروش، محمد؛ مقدم نیا - الصفحة ٥٩
كسى كه آمر به معروف و يا ناهى از منكر است، چنانچه امر و نهى خود را در مرتبه پايينترى مؤثّر يافت، ورود به مرتبه بالاتر برايش جايز نيست.
مراتب سه گانه امر به معروف و نهى از منكر عبارتند از:
١- اظهار رضايت يا تنفر قلبى؛
٢- امر و نهى گفتارى؛
٣- اقدام عملى.
١- ٢. اظهار رضايت يا تنفّر قلبى
اصل احساس مسرّت در قبال معروف و احساس نفرت با مشاهده منكر در قلب هر مسلمانى امرى طبيعى است و بايد باشد؛ ليكن اظهار اين مسرّت يا نفرت، اوّلين مرتبه امر به معروف و نهى از منكر است.
شايسته است آمر به معروف براى برانگيختن ديگران و وادار كردن آنان به انجام كار نيك، با كسانى كه آن كار نيك را انجام داده يا مىدهند، با چهرهاى بشّاش و شاداب برخورد كند، به گونهاى كه به آنان و ديگران بفهماند از انجام آن كار خشنود است و مايل است ديگران نيز همانكار را تكرار كنند. چنان كه ناهى از منكر نيز بايستى با مشاهده كسى كه كار زشتى از او سر زده يا مىزند، چهره درهم كشد و روى ترش كند؛ بهطورى كه به او و ديگران بفهماند، از انجام آن كار زشت، ناخشنود است و هرگز مايل نيست دوباره تكرار شود.
براى اين مرحله از نهى از منكر درجاتى هم ذكر شده كه عبارتند از:
چشم بستن چهره درهم كشيدن، روى گرداندن، پشت كردن، دورى كردن و خارج شدن از مجلس گناه، ترك رفت و آمد و .... «١»