امر به معروف و نهى از منكر - سروش، محمد؛ مقدم نیا - الصفحة ٥٠
بنابر اين بر هر مسلمان لازم است هرجا كه احتمال تأثير مىدهد نسبت به ترك واجبات و ارتكاب محرمات به نحو مقتضى عكسالعمل نشان دهد و شيطان و نفس راحت طلب، او را به بهانه تأثير نداشتن وادار به شانه خالى كردن از زير بار تكليف نكنند. امام خمينى (ره) مىفرمايد:
وجوب امر به معروف و نهى از منكر، با ظنّ به عدم تأثير ساقط نمىشود هر چند اين ظن و گمان قوى باشد. بنا بر اين با احتمال تأثير- احتمالى كه در نظر عقلا مورد اعتنا و توجه است- امر به معروف واجب مىشود. «١»
نكته ظريفى كه در اينجا وجود دارد اين است كه آمربه معروف و ناهى از منكر، تشخيص دهد كه چگونه و با چه روشها و شيوههايى مىتواند «امر و نهى» خود را اثربخش كند و ديگران را به طرف معروف سوق داده، از منكر باز دارد؟
امام خمينى همچنين تصريح كردهاند كه براى «تأثير» از راههاى مختلف بايد استفاده كرد، براى مثال:
١- اگر مىداند كه تنها با «تقاضا يا موعظه» مىتواند به اين هدف دست يابد، بايد از اين روش استفاده كند.
٢- اگر مىداند يا احتمال مىدهد كه «تكرار» امر و نهى، تأثير خواهد داشت، بايد امر و نهى را تكرار كند.
٣- اگر مىداند كه با اجازه به گناه كوچكترى، مىتواند جلوى يك گناه بزرگتر را بگيرد، بگونهاى كه مورد امر به معروف و نهى از منكر، از موردى كه مىخواهد اجازه تخلّف و معصيت بدهد، اهمّ باشد، «مثل حفظ جان مؤمن» بايد از اين روش استفاده كند و اجازه آن تخلف ومعصيت را بدهد.