امر به معروف و نهى از منكر - سروش، محمد؛ مقدم نیا - الصفحة ٣٦
مجمع البحرين نيز «معروف» را اينگونه تفسير كرده است: معروف نام فراگير براى هر چيزى است كه مصداق اطاعت الهى و نزديكى به خدا و خدمت و نيكى به مردم شناخته شده باشد. «١»
- دايره معروف و منكر
از توضيحات بالا روشن شد كه معروف و منكر دايره وسيعى دارند و معروف تنها در محدوده «عبادت» و يا «نيكى به مردم» خلاصه نمىشود.
اسلام از باب اينكه نخواسته است موضوع امر به معروف و نهى از منكر را به امور معيّن مثل عبادات، معاملات، اخلاقيات، محيط خانوادگى و ...
محدود كند، از كلمه عام «معروف» يعنى هر كار خير و نيك و نقطه مقابلش «منكر» يعنى هر كار زشتى استفاده كرده است. «٢»
پس معروف شامل همه واجبات و مستحبات مىشود، البته امر به واجبات، واجب، و امر به مستحبات مستحب است، چه اينكه منكر نيز شامل همه افعال حرام و مكروه مىشود، با اين توضيح كه نهى از محرمات واجب و نهى از مكروهات مستحب است. امام خمينى رضوان الله عليه مىنويسد:
هر يك از امر به معروف و نهى از منكر، به واجب و مستحب تقسيم مىشود.
پس هر چه كه از نظر عقل يا شرع واجب باشد، امر كردن به آن واجب است و هر كارى كه از نظر عقل، زشت يا از نظر شرع حرام باشد، نهى كردن از آن واجب است، و هر چه كه انجام آن پسنديده و مستحب است، امر به آن نيز مستحب، و هرچ
امر به معروف و نهى از منكر ٤٢ - ابزار شناخت معروف و منكر ..... ص : ٣٧
ه انجام آن ناپسند و مكروه است، نهىاز آن مستحب است. «٣»