با او خواهد داشت و در نتيجه باعث بروز اختلاف و درگيرى در جامعه، به هم خوردن روابط سالم اخلاقى، از دست رفتن عواطف و وقوع حوادث طبيعى از قبيل خشكسالى، سيل، صاعقه، قحطى، زلزله و ... مى‌شود، تا انسان را از غفلت به هوشيارى وادارد و او را به مسير فطرى باز گرداند. در اين آيه تأمل كنيد كه خداوند مى‌فرمايد: ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ «١» فساد در دريا و خشكى به واسطه آنچه مردم انجام مى‌دهند پديد آمد تا خداوند مقدارى از كيفر آنچه را انجام مى‌دهند بدانهابچشاند چه بسا كه برگردند. از اين آيه استفاده مى‌شود، گناهانى كه مردم انجام مى‌دهند، باعث فساد در خشكى و دريا مى‌شود، چه فسادهايى كه در ارتباط با انسان است، مثل پيدايش جنگ و از بين رفتن امنيّت و چه فسادهايى كه در ارتباط با انسان نيست، مثل تغيير اوضاع جوّى و طبيعى به گونه‌اى كه به انسان آسيب مى‌رساند. اين حقيقت به گونه ديگرى در آيه زير نيز آمده است: مَا أَصَابَكُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُوا عَن كَثِيرٍ «٢» هر مصيبتى كه به شما مى‌رسد، به واسطه اعمالى است كه انجام مى‌دهيد و خداوند از كيفر بسيارى از اعمالتان مى‌گذرد.