متأسفانه اين تفكر خطرناك و فلج كننده، از سوى نويسندگان غربى به عنوان يك «تفكر اسلامى» معرفى شده است. به عنوان نمونه، ويل دورانت پس از اشاره به مسأله جبر مى‌نويسد: در نتيجه اين اعتقاد، (اعتقاد به قضا و قدر و جبريگرى)، مؤمنان سخت‌ترين مشكلات زندگى را با قلبى مطمئن تحمل مى‌كردند، ولى همين عقيده در قرون اخير مانع پيشرفت عرب‌ها شد و انديشه آنها را از كار انداخت. «١» در حالى كه قرآن كريم به‌عنوان معتبرترين سند اسلامى، در آيات فراوانى از آزادى و اختيار انسان سخن مى‌گويد: ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ «٢» در خشكى و دريا به واسطه كردار ناشايسته مردم، فساد آشكار شده است. وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلكِن كَانُوا انفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ «٣» خداوند چنين نيست كه به آنها ظلم كند و آنها بودند كه به خود ظلم مى‌كردند. انَّا هَدَيْنَاهُ السَّبيلَ امَّا شَاكِراً وَ امَّا كَفُوراً «٤» ما راه را به او نشان داديم، يا سپاسگزار است يا ناسپاس. از نظر اسلام، فرد علاوه‌بر مسؤوليت و وظيفه‌اى كه نسبت به خويشتن دارد، در قبال اجتماع و ديگران نيز مسؤول است. معناى «امر به معروف و