امر به معروف و نهى از منكر - سروش، محمد؛ مقدم نیا - الصفحة ١١١
حضرت امام صادق عليه السلام نيز مىفرمايد:
انَّ الْعالِمَ اذا لَمْ يَعْمَلْ بِعِلْمِهِ زَلَّتْ مَوْعِظَتُهُ عَنِ الْقُلُوبِ كَما يَزِلُّ الْمَطَرُ عَنِ الصَّفا «١»
عالمى كه به مقتضاى آگاهى خود عمل نكند، موعظهاش (خيلى زود) از دلها (ى شنوندگان) بيرون مىرود، همان گونه كه باران بر سنگ صاف باقى نمىماند.
هرگاه آمر به معروف و ناهى از منكر خودش عامل نباشد، با امر و نهى خود در حقيقت دين را به استهزاء گرفته است. از اين رو قرآن به سرزنش كسانى پرداخته كه خود به سخنانشان عمل نمىكنند:
أَتَأْمُرُونَالْنَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَاتَعْقِلُونَ «٢»
آيا مردم را به نيكى امر مىكنيد و خودتان را فراموش مىنماييد و كتاب (تورات) مىخوانيد. آيا نمىانديشيد.
آنچه در اين آيه بيشتر جلب نظر مىكند، دو تعبير است:
١- «تَنْسَوْنَ انْفُسَكُمْ» يعنى خودتان را فراموش مىكنيد. آنان كه قبل از خودسازى به ارشاد ديگران مىپردازند، با گذشت زمان به بيمارى «خود فراموشى» مبتلا مىگردند و بكلى از نفس خويش غافل مىشوند، چشمانشان بر عيوب خودشان بسته مىشود، در حالى كه پيوسته زشتىهاى ديگران را مىبينند.