دانش اجتماعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٨
و جريانهاى فكرى زودگذر يكى بپنداريم. «١» از آنجا كه افكار عمومى مخاطب اصلى تبليغات است و بادر نظر گرفتن اين واقعيت كه مطبوعات، راديو و تلويزيون ازابزارهاى بارز تبليغات در شكل دهى افكار عمومى مىباشند، به بررسى وسايل تبليغاتى با تأكيد بر نقش آنها در افكار عمومى مىپردازيم.
وسايل تبليغاتى و افكار عمومى همانطور كه گفته شد، افكار عمومى تحت تأثير پارهاى از عوامل قرار دارد كه از آن جمله مىتوان به نقش تبليغات در شكل گيرى و هدايت آن اشاره كرد. «٢» تبليغات در معناى وسيع آن، وسيلهاى است براى تصرّف در افكار عمومى «٣» و در تعريف آن گفته شده است:
«تبليغات «٤» فعاليتى است براى دگرگون كردن عقايد عمومى از راههايى غير مستقيم و احياناً پنهانى با وسايلى چون زبان، خط، تصوير، نمايش و جز اينها. تبليغ با ارشاد متفاوت است چرا كه ارشاد، مفاهيم روشن و منظمى به مردم مىدهد ولى تبليغ مفاهيم روشن و تاريك را با يكديگر در مىآميزد و به وجهى خوشايند در مىآورد و به مردم عرضه مىكند.» «٥» تبليغ پديدهاى نيست كه در يك مقطع زمانى خاص تكوين يافته باشد، بلكه كارى است كه قدمت آن به قدمت خود انسان است. «٦» در ايران طّى اعصار تاريخى، تبليغات دستگاه حاكمه به تناسب زمان متداول بود. كتيبههاى موجود از دوران باستان، فقط براى حفظ خاطرات تاريخ نبوده، انعامهاى گرانبهايى كه شاهان قديم به شاعران مديحه سُراى دربار خود عطا مىكردند تنها به خاطر تجليل از شعر و ادب نبوده؛ وگرنه سلطان محمود غزنوى، فردوسى را به جرم سرودن اشعارش از شمال تا جنوب ايران مورد تعقيب قرار