خلاصه‌ انسانها فطرتاً به صورت اجتماعى زندگى مى‌كنند اختلاف سليقه‌ها، روح افزون طلبى برخى از اعضاى جامعه، بروز درگيريها و تجاوز به حقوق ديگران، بويژه افراد ضعيف سبب مى‌شود كه افراد براى استيفاى حقوق خود به مقامات رسمى و قضايى متوسّل شوند.
از آنجا كه قضات از اعمال سليقه شخصى، زيرپاگذاشتن حقوق اصحاب دعوا يا سلب آزادى از متّهمين مصون نيستند، لزوم مقرّراتى كه رسيدگى قضات را تحت نظم در آورده و حامى حقوق مراجعين باشد احساس مى‌شود. اين مقرّرات آيين دادرسى نام دارد.
آيين دادرسى برحسب موضوع، به آيين دادرسى كيفرى، حقوق (مدنى) ادارى و تجارى تقسيم مى‌شود.
بالاترين نهاد قضايى، ديوان عالى كشور مى‌باشد كه به نظارت بر حسن اجراى قوانين در دستگاه قضايى مى‌پردازد. ديوان عدالت ادارى سازمان ديگرى است كه نظارت بر حسن اجراى قوانين در دستگاه اجرايى را بر عهده دارد. سازمان بازرسى كل كشور يكى از سازمانهاى وابسته به قوه قضائيه است كه وظيفه بازرسى بر تمامى دستگاههاى كشور بر عهده آن سازمان است. دادگاهها، نهادهايى هستند كه وظيفه حلّ و فصل خصومتها و برقرارى نظم و عدالت را عهده دار مى‌باشند.
پرسش‌ ١- آيين دادرسى چيست و چه هدفى دارد؟
٢- وظيفه ديوان عالى كشور چيست؟
٣- فرق ميان ديوان عالى كشور و ديوان عدالت ادارى را بيان كنيد.
٤- اقسام بازرسى را نام ببريد.
٥- وظيفه دادگاههاى انقلاب چيست؟