دانش اجتماعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٨

كننده مسؤوليت كيفرى (مانند: ديوانگى و كودكى)، عوامل توجيه كننده ارتكاب جرم (دفاع از مال، جان و ناموس)، مجرم و اقسام آن (اصلى، شريك جرم و معاون جرم)، علل تشديد كننده مجازات، كيفيات تخفيف دهنده آن، آزادى مشروط و موجبات آن و تعليق اجراى مجازات، مورد بحث و بررسى قرار مى‌گيرد. «١» ب- حقوق جزاى اختصاصى‌ حقوق جزاى اختصاصى به بررسى يكايك جرايم پرداخته، هر جرمى را به طور مستقل مورد بررسى قرار مى‌دهد، عناصر اختصاصى تشكيل دهنده هر يك از جرايم را تعيين و ميزان مجازات هر جرمى را معيّن مى‌كند. براين اساس، حقوق جزاى عمومى به مفاهيم عام مى‌پردازد، در حالى كه حقوق جزاى اختصاصى شمارش و طبقه‌بندى يكايك جرايم را بر عهده دارد. بدين ترتيب، بحث و بررسى در مورد يكايك جرايم، مانند: سرقت، كلاهبردارى، قتل و آدمكشى، خيانت در امانت و مانند آن، بر عهده حقوق جزاى اختصاصى گذارده شده است. «٢» ج- آيين دادرسى كيفرى‌ آيين دادرسى كيفرى، دربردارنده يك دسته قواعد و مقررّاتى است كه براى تحقيق، تعقيب، محاكمه، اجراى عدالت و اجراى مجازات به كار مى‌رود. «٣» به طور كلّى آيين دادرسى شامل كليه مسائلى است كه از زمان شروع تعقيب و وارد آوردن اتّهام تا مرحله صدوركيفر خواست، محاكمه و نحوه رسيدگى به اتّهام، صدور حكم از طرف دادگاه و اجراى آن وجود دارد. به عبارت ديگر، با ارتكاب عمل مخالف قانون و نظم اجتماعى، از يك سو، جامعه متمايل به اجراى عدالت و اعمال مجازات صحيح و مناسب براى مجرم است و از سويى ديگر، متّهم نيز حقوقى از قبيل: حقّ آزادى، حق دفاع، اصل برائت و عدم ات دانش اجتماعى(١) ٦٩ درس هفتم: آيين دادرسى