دانش اجتماعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٢
درس پنجم: شعب حقوق از آنجا كه حقوق، تنظيم كننده روابط اجتماعى افراد است و اين روابط در عصر حاضر به صورت پيچيدهاى در آمده، يعنى رابطه ميان دولت و ملّت و همچنين ملّتها و دولتهاى مختلف جهان گسترش بسيارى يافته است. علم حقوق نيز همانند ديگر رشتههاى علوم، شعبههاى جديدى پيدا كرده كه در اين درس به مهمّترين آنها اشاره مىشود:
تقسيم بندى و تعريف حقوق حقوق، به دو رشته اصلى: داخلى (ملّى) و خارجى (بين المللى) تقسيم مىشود و هر كدام از اين دو، به حقوق «عمومى» و «خصوصى» تقسيم مىگردند. در اين درس تنها حقوق داخلى (اعم از عمومى و خصوصى) مورد بررسى قرار مىگيرد.
«حقوق داخلى» عبارت از مجموعه قواعد و مقرّراتى است كه به تنظيم روابط ميان افراد جامعه با يكديگر و روابط آنان با دولت متبوع خود مىپردازد.
«حقوق خارجى» به مجموعه قوانين و مقرّراتى اطلاق مىگردد كه حاكم بر روابط بين دولتها و سازمانهاى بين المللى بوده، روابط اتباع دولتها را با يكديگر تعيين و تنظيم مىكند. «١» هرگاه غرض نهايى از قواعد و مقرّرات حقوقى، تنظيم روابط خصوصى ميان افراد جامعه باشد آن را حقوق خصوصى مىنامند، مانند مقرّرات مربوط به ازدواج، معاملات و مانند آن. اگر هدف اصلى وضع و تدوين قوانين و مقررات، تنظيم روابط قواى كشور و