دانش اجتماعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٣
آيين دادرسى مدنى (حقوقى)
آيين دادرسى مدنى عبارت از مجموع قواعد و مقرّراتى است كه اصحاب دعوا به هنگام مراجعه به محاكم براى احقاق حق و نيز قضات در مقام رسيدگى و فصل خصومت بايد رعايت نمايند. مهمترين مباحث اين بخش از حقوق عبارتند از: اقامه دعوا، رسيدگى و صدور حكم، و اجراى آن.
الف- اقامه دعوا درامور حقوقى قاضى تنها زمانىاقدام به رسيدگى مىكند كه افراد ذىنفع اقامه دعوا كرده، تقاضاى رسيدگى كنند. بر اين اساس، هرگاه مال يا حق كسى مورد تجاوز يا انكار ديگران قرار گيرد و يا صاحب مال در اثر مزاحمت ديگران نتواند از مال خود استفاده كند با تهيه و تكميل دادخواست «١» وتسليمآن به دفتردادگاه حقوقى (يامدنىخاص) اقامهدعوامىكند.
تكميل دادخواست: در برگ دادخواست بايد هويت و مشخّصات كامل طرفين (مدّعى ومدعى عليه)، آدرس دقيق آنان، شرح واقعه، دلائل و مدارك، ارزش موضوع دعوا، سمت طرفين (به عنوان اصيل، وكيل، ولى، قيم و يا نماينده اصحاب دعوا) قيد گردد و مدارك نيز ضميمه دادخواست شود. مدّعى پساز رعايت نكات ياد شده با مراجعه به حسابدارى و پرداخت هزينه دادرس و ابطال تمبر، دادخواست را به دفتر دادگاه تسليم مىكند. مسؤول دفتر با بررسى دادخواست و ضمائم آن هرگاه نقصى در آن مشاهده نكرد، مراتب را در دفتر مخصوصى ثبت و براى رسيدگى در نوبت قرار مىدهد. آنگاه ضمن دعوت از طرفين دعوا براى حضور در جلسه دادگاه، نسخه دوّم دادخواست و مدارك را براى طرف دعوا (خوانده يا مدّعى عليه) مىفرستد تا وى در تاريخ مقرر براى پاسخگويى به ادعاى خواهان، حاضر شده و اگر مداركى براى دفاع از خود، دارد به دادگاه تسليم كند.
ب- دادرسى و صدور حكم