دانش اجتماعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٧
نقش افكار عمومى به عنوان يك نيروى مؤثر در سياست و تصميم گيرى اشاره كردهاند. «١» امروزه افكار عمومى به عنوان عامل باز دارنده و كنترل كننده، مانع از سوء استفاده زمامداران از قدرت مىشود؛ در حالى كه در دوران گذشته به لحاظ مطرح نبودن اين عنصر، برخىاز متفكران، مكانيزم تفكيك قوا را پيشنهاد كردند. «٢» اگر بخواهيم عوامل مؤثر در تكوين و اهميّت يافتن افكار عمومى را شناسايى كنيم، بايد به عواملى از قبيل ظهور تمدن شهر نشينى به عنوان جوامع متمركز، وقوع انقلابها نظير انقلاب صنعتى، انقلاب كبير فرانسه، انقلاب آمريكا، پيدايش احزاب سياسى و گروهبنديهاى اجتماعى، ظهور صنعت چاپ و تحوّل آن به دست گوتنبرگ، پيدايش مطبوعات و رسانههاى گروهى اشاره كنيم. از آثار اينگونه پديدهها وتحولات، افزايش آگاهيهاى عمومى بود كه به تبع آن افكار عمومى به عنوان يك نيروى سياسى و اجتماعى در كانون توجّهات قرار گرفت. در نتيجه پيدايش چنين عنصرى بود كه زمامداران رويّه «اقناع» را جايگزين «اجبار» و سركوب كردند. از مجموع عواملى كه به عنوان منشأ اهميت يافتن افكار عمومى ذكر شد، بيشترين نقش از آنِ وسايل ارتباط همگانى است. «٣» رسانههاى گروهى يكى از بارزترين وسايلى است كه بطور مستقيم با ذهن و انديشه افراد جامعه سروكار دارند. رسانههاى همگانى اخبار وقايع را به اطلاع افراد جامعه مىرسانند. اين رسانهها به طرق مختلف از جمله دست چين كردن خبرهاى خاص، تفسير و پردازش اخبار رخدادها، پخش آگهىهاى تبليغاتى، در اذهان وافكار را تأثير مىگذارند. بنابراين رسانهها صرفاً نقش اطلاع رسانى را برعهده ندارند، بلكه با اتّخاذ شيوه هاى پيچيده اى در قضاوتها، طرز تلقى ها، جهت گيريها و ديدگاهها تأثير مىنهند.
يادآورى اين نكته ضرورى به نظر مىرسد كه افكار عمومى را نبايد با برخى از خواستها