شيخ فضل اللّه نورى در ايران بود و كارى با آنچه كه در دنيا مى‌گذشت، نداشت. او مسير استبداد و مشروطه را در هر صورت به سمت جدايى از اقتدار سياسى روحانيت مى‌ديد، روحانيت در ايران نماينده تشيع و تجلّى اقتدار سياسى آن بود.

بر پايه همين اصل و تفكر بود كه سرانجام دو قطب مخالف و موافق مشروطه، يعنى شيخ فضل اللّه نورى و ميرزاى نايينى در يك نقطه به هم رسيدند و با تصويب اصل دوم متمم قانون اساسى مشروطه كه نظارت فقها را بر قوه مقننه يعنى كل نظام سلطنتى مشروطه تأمين مى‌كرد؛ هر دو به اوج موفقيت خود نائل آمدند. (١١٢)

منابع

١ - مقدمه تنبيه الامه / ١ و ١٦؛ ٢ - تنبيه الامه و تنزيه المله / ١؛ ٣ و ٤ - همان / ١٠٠-٩٧؛ ٥ - نساء / ٥٩؛ ٦ - تنبيه الامه / ٤٦ و ٩٩-١٠٣؛ ٧ - هجوم روس به ايران / ٢٥٠-٢٠٣، آذربايجان / ٤٠٤-٤٠٢ و مجله العلم، مقاله مظهر ديانت و آزادى، شماره ٢٤٦/٢؛ ٨ - گزارش حائرى از فرزند ميرزاى نائينى در تشيع و مشروطيت / ١٧٢ و نيز گزارش او از مرحوم آية الله العظمى مرعشى نجفى و همان / ١٦٩؛ ٩ - مظالم انگليس / ٦٧؛ ١٠ - تشيع و مشروطيت / ١٧٨-١١٧؛ ١٣-١١ - تاريخ بيست‌ساله ايران ١٥/٣-١٤ و ٣٦-٢٥؛ ٢٠-١٤ - تنبيه الامه / ٨-٦، ٤٠، ٤٢ و ٤٤؛ ٢١ و ٢٢ - انبياء / ٢٣؛ ٤٠-٢٣ - تنبيه الامه / ١٥-١٠ و ٤٧-٤٢ و ٥٧-٥٦ و ٨٦؛ ٤١ - جواهر الكلام ١٩٦/٢٢ و مكاسب شيخ انصارى ٣٧/٢ و كشف الغطاء / ٣٩٦؛ ٤٥-٤٢ - تنبيه الامه / ٤٧-٤٦ و ٥٠-٤٩ و ٥٣؛ ٤٦ - نهج البلاغه / خ ٢١٦؛ ٤٧ - بقره / ١٠١؛ ٥٢-٤٨ - تنبيه الامه / ٥٦، ٩٧، ١٠٢، ١٠٤ و ١٤٢؛ ٥٣ - متمم قانون اساسى مشروطه / اصل ٢٧؛ ٨٠-٥٤ - تنبيه الامه / ١٠، ٣٨، ٤٣-٤٢، ٤٦، ٥٣-٥٢، ٧١، ٨٧-٨٦، ٩٠-٨٩، ٩٦-٩٢، ٩٩-٩٨، ١٠١، ١٠٥-١٠٤، ١٠٨، ١٢٠، ١٢٨؛ ٨١ - متمم قانون اساسى مشروطه / اصل ٢٧؛ ٨٤-٨٢ - تنبيه الامه / ٨٠، ٨٤ و ٨٧؛ ٨٥ و ٨٦ - وسائل الشيعه ٨٨/١٨ و ٩٨ و اصول كافى ٦٧/١؛ ٩٣-٨٧ - تنبيه الامه / ٧١-٧٠ و ٩٠-٨٨؛ ٩٤ - تشيع و مشروطيت در ايران / ٢٩٨-٢٩٦؛ ٩٨-٩٥ - تنبيه الامه / ٧٩، ١٠٢-٩٩ - همان / ١٧، ١٠٣ - النظم السياسيه (الدولة و الحكومه) / ٨٢٨ و القانون الدستورى / ٤٧٣؛ ١١١-١٠٤ - تنبيه الامه / ٦٥-٦٤، ٦٨ و ٧٠؛ ١١٢ - فقه سياسى ٣٢٧/٨ - ٢٦٦.

[«ن»]

ناسپاسى

مسئوليت نظام ادارى، توانى است كه همه انسان‌ها آن را دارند، ولى وقتى تناسب مسئوليت با توانايى از نظر تعهد و علم به هم خورد، ناگزير زمينه رشد آفت‌هاى نظام ادارى فراهم مى‌شود كه از اهم آفات نظام ادارى ناسپاسى است. ناسپاسى و كفور بودن خصلت نكوهيده براى هر انسان است، ولى در مديريت مى‌تواند در حد يك آفت زيان‌بخش مورد توجه قرارگيرد(إِنَّ اَلْإِنْسانَ لَكَفُورٌ). (او ٢)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع

١ - حج / ٦٦؛ ٢ - فقه سياسى ٥٠٢/٧.

ناسيوناليزم

ناسيوناليزم يا ناسيوناليسم(Nationalism)در لغت به معناى ملت خواهى، مليت خواهى و تعصب ملى است (فرهنگ فارسى عميد، ج دوم، ص ١٨٨٩)، ناسيوناليزم ايدئولوژى است كه «دولت ملّى» را عالى‌ترين شكل سازمان سياسى مى‌داند، و مبارزه‌هاى ناسيوناليستى بر ضد چيرگى يا تاخت و تاز بيگانه براى به وجود آوردن يا پاسدارى از چنين دولتى است. رشد ناسيوناليسم از ويژگى‌هاى يك دوره تاريخى است كه در آن ملت‌ها به