ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٥ - نظريه آزادى بذرها
(تراريخته) را گوشزد مىكند. او در اين نامه، به صراحت از احتمال استفاده از اين محصولات به عنوان «سلاح» و «براى عقيمسازى يك نسل»، يا «تغيير حالات روحى و روانى يك نسل» سخن مىگويد. حال پس از طى دو دهه، گفتوگوى خانم پروفسور واندانا شيوا بر گفتار دكتر ظريف صحّه مىگذارد.
تغيير زندگى خانم شيوا، بر اثر بزرگترين فاجعه صنعتى تاريخ
خانم پروفسور! شما داراى مدرك دكتراى فيزيك كوانتوم هستيد؛ ولى اكنون بهعنوان يك فعّال محيط زيست و ترويج كننده كشاورزى ارگانيك فعّاليت مىكنيد. چه اتّفاقى موجب تغيير مسير در زندگى شما شد؟
من تا سال ١٩٨٤ م. در زمينه فيزيك كوانتوم فعّاليت مىكردم. اين فعّاليتها ادامه داشت تا اينكه در دوم دسامبر ١٩٨٤ م.، بزرگترين فاجعه صنعتى جهان تا اين لحظه رخ داد. در اين حادثه نشت گاز يونيون كاربايد از يك كارخانه توليد سم، در شهر زيباى «بوپال» در «هند»، منجر به مرگ آنى سههزار نفر شد و آمار كشتهشدگان پس از دو هفته، به هشتهزار نفر رسيد. در اين حادثه، پانصدهزار نفر در معرض استنشاق گاز سمّى متيل سيانات قرار گرفتند و پس از آن نيز سىهزار نوزاد مبتلا به فلج و ناهنجارىهاى مغزى متولّد شدند. اثرات اين بحران هنوز تمام نشده است و ادامه دارد.
در همان سال، در ايالت «پنجاب»، خشونتها بر اثر اعتراض كشاورزان رو به افزايش نهاد. آنها خواستار فروش محصولاتشان بهقيمت مناسب و همچنين آزادى كشت محصول در زمينهايشان بودند. در همين اثنا بود كه شركتهاى توليدكننده بذر، به اسم «انقلاب سبز» وارد اراضى پنجاب شدند و نوعى بردهدارى جديد را رايج نمودند.
در نتيجه اين انقلاب بهاصطلاح سبز، كلّيه رودخانههاى پنجاب به موادّ شيميايى آلوده شدند و نيز منابع آبى زيرزمينى منطقه رو به نابودى رفتند. بسيارى از مردم و كشاورزان بر اثر مصرف سموم شيميايى به سرطان مبتلا شدند و آمار سرطان بهشدّت رو به افزايش گذاشت و اپيدمى شد.
وقتى كه من به جزئيات اين حوادث تكان دهنده آگاه شدم، تصميم گرفتم زندگى خودم را در راه توليد مسالمت آميز غذا وقف كنم.
بزرگترين كمپانىهاى بيوتكنولوژى، همان توليدكنندگان بمبها!
به هر حال انقلاب سبز، تحوّل بزرگى در كشاورزى ايجاد كرد و بروز برخى وقايع اجتماعى، اقتصادى اجتناب ناپذير بود!
بگذاريد كمى به عقب برگرديم. در سال ١٩٠٥ م. زمانى كه آلبرت هاوارد، يكى از رهبران كشاورزى ارگانيك، به «هندوستان» آمد، مشاهده كرد كه بهرغم وجود حشرات زياد، هيچ آفتى محصولات كشاورزى را تهديد نمىكند و خاك آنجا بسيار حاصلخيز است. جالب است بدانيد او در كتاب «وصيتنامه كشاورزى» به اين نكته اشاره كرده است كه دهقانان هندى و روشهاى مبارزه آنها با آفات، بهترين پروفسور او در زندگى بودهاند.
اين كتاب براى من راهنمايى بود تا ميان آنچه در گذشته و كشاورزى قديم هندوستان وجود داشت و اتّفاقاتى كه پس از انقلاب سبز در هندوستان ايجاد شده است، ارتباط برقرار كنم و بفهمم كه اشكالات انقلاب سبز از كجا ناشى مىشود. من بسيارى از واقعيتهاى تلخ انقلاب سبز را در كتاب «ستمهاى انقلاب سبز» بيان كردهام.
من در سال ١٩٨٧ م. به كنفرانسى در «سازمان ملل»، با موضوع بيوتكنولوژى نوين دعوت شدم. آنجا با كمال تعجّب متوجّه شدم كه تمام كمپانىهاى بيوتكنولوژى، همانهايى هستند كه سالهاى طولانى توليد كننده سموم شيميايى بودهاند! اين تعداد انگشت شمار در تجارت جهانى بسيار رشد كرده و بزرگ شده بودند؛ زيرا در عين حال كه توليدكننده جنگ افزارهاى شيميايى و موادّ منفجره بودند، به توليد كودها و سموم شيميايى نيز اشتغال داشتند.
بهتر نيست به كمپانىهاى توليد كننده سموم، نگاه توطئهاى و بدبينانه نداشته باشيم و يك رابطه برد- برد ميان آنها و كشاورزان تعريف كنيم؟
متأسّفانه اين ممكن نيست. اين كمپانىها مشغول غارت كشاورزان و منابع مالى كشورها هستند و از اين بالاتر، به بازنويسى علم كشاورزى اقدام كرده و تحريف عمليات كشاورزى را در دستور كار قرار دادهاند. آنها مىگويند بدون موادّ شيميايى شما نمىتوانيد كشاورزى كنيد! اين اصلًا صحيح نيست. غذا از طريق فرآيندهاى زيستى گياه در خاك و مابين گونههاى مختلف به وجود مىآيد. اين كشاورزى محيط زيستى و طبيعى است؛ سموم شيميايى كشنده هستند. اين سموم انسانها، زنبورها و پروانهها را از بين برده و بسيارى از حشرات را در معرض انقراض قرار مىدهند. آلودگى غذا به سموم شيميايى موجب از بين رفتن سلولهاى بدن مىشود و سلامت بدن ما به سلامت غذاهاى ما وابسته است.
نظريه آزادى بذرها
شما نظريه «آزادى بذرها» را مطرح كردهايد. اين نظريه طرفداران زيادى را در سطح جهان پيدا كرده است. لطفاً در اين زمينه، توضيح بفرماييد.
ببينيد! غذا از دانههاى گياهان به وجود مىآيد. از بدو خلقت همه غذاها از بذر به وجود آمدهاند و تنوّع بذرها، طى تاريخ سبب حيات بشر شده است؛ يعنى هرگونه تهديد، انحصار و تحريم بذرها، حيات بشر را به خطر خواهد انداخت. نابودى بذرها، يعنى پايان حيات بشر. به همين دليل است كه من بحث «آزادى بذرها» را مطرح كردهام؛ براى مثال در هندوستان، خربزه و خيارهاى بومى بسيار خوشمزهاى وجود دارد؛ ولى امروزه نه تنها در هند، بلكه در اغلب نقاط جهان خربزهها و خيارها بسيار بىمزّه شدهاند. سؤال اينجاست كه چرا مزّه و ارزش غذايى ميوهها و سبزيجات محو و ناپديد شده است؟ دليل اين اختلالات اين است كه اين صفات از بذرهاى ما خارج شده و درحقيقت با تجارىسازى بذرها، بذرهاى تجارى با اين شرايط، پرورش يافتهاند.
درواقع، زبان، فرهنگ، تنوّع زيستى و بذرهاى ما تحت سلطه استعمار قرار گرفته است. در كشور هندوستان كه يكى از خاستگاه هاى برنج