ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٦ - دستكارى ژنتيكى، روشى غير محاسبه پذير و نامطمئن است
جهان است، بيست هزار نوع برنج وجود دارد. در «مكزيك» از يك گونه ذرّت وحشى، هزاران نوع ذرّت مشتق شده است. اين نقطه عطف اصلاح هوشمندانه بذرها است؛ يعنى انتخاب آگاهانه بهترين ارقام و در نظر گرفتن هوشمندى ذاتى گياهان در تلاقىها و اشتراك صفات.
در جهانى كه ما در آن با تغيير اقليم، گرسنگى، سوء تغذيه و بيمارىهاى گوناگون مواجه هستيم، تأمين بذرهاى سالم يك عامل مهم براى آينده بشر و تضمين امنيت غذايى به شمار مىرود.
دستكارى ژنتيكى، روشى غير محاسبهپذير و نامطمئن است
گرچه اين نظريه شما در سطح بومى و محدود و همچنين براى حفاظت از ذخاير ژنتيكى، كاملًا صحيح است، ولى بايد قبول كرد كه توليد انبوه و تجارى غذا، نياز به توليد بذرهاى دستكارىشده ژنتيكى را در بشر ايجاد كرده است.
دانش زيست شناسى جديد به ما مىگويد، كلّيه موجودات زنده، قابليت خودتنظيمى و خودساماندهى دارند. موجودات زنده، مانند ماشينها نيستند كه ما اجزاى مختلف خارجى را در كنار هم قرار دهيم و به يك عملكرد برسيم. بنابراين ميان مهندسى انسانها در ساخت ماشين آلات و مكانيسم خودتنظيمى موجودات زنده، تفاوتهاى بسيار زيادى وجود دارد. اخيراً دو دانشمند شيليايى در اين زمينه مطالعاتى كردهاند و واژه «Autopoietic» يا «خودسازنده» را براى بذرها به كار بردهاند؛ زيرا بذرها قادرند خودشان را بسازند. در مقابل واژهAllopoietic وجود دارد كه در اين حالت، توليد توسط عامل خارجى صورت مىپذيرد.
انتقال يك ژن باوجود موانع بين گونههاى موجودات زنده، تلاشى در جهت وارد ساختن يك عامل خارجى است كه در برنامه خودسازندگى موجود زنده وجود ندارد. وقتى كه يك ژن خارجى متعلّق به يك گياه ديگر را توسط تفنگ ژنى به داخل يك سلول پرتاب مىكنيم يا يك سلول را به اگرباكتريوم آلوده مىكنيم، حتّى نمىتوانيم بگوييم كه مهندسى كردهايم؛ زيرا مهندسى همراه با تدبير و محاسبات دقيق است. در اين موارد، ما حتّى نمىدانيم كه ژنها به كدام قسمت ژنوم منتقل مىشوند. مهندسان ژنتيك همواره معتقدند كه اين فرايند بسيار دقيق است؛ در حالى كه اينطور نيست و اتّفاقاً روشى بسيار نامطمئن است.
به هر حال، حتّى در شناخت اجزاى اتم نيز در ابتدا، نظريات مختلفى وجود داشت و به مرور زمان، آزمايشهاى علمى سبب شكلگيرى و تكميل دانش شيمى شد. در مورد مهندسى ژنتيك هم به نظر شما بهتر نيست قدرى صبر كنيم و با پيشرفت آن همگام شويم؟
نكته اوّل اينكه در علم شيمى قابليت توليدمثل وجود ندارد. يك اتم نيتروژن نمىتواند اتم نيتروژن ديگرى را توليد كند؛ ولى در بيولوژى اين خطر وجود دارد و همزمان با تكثير موجودات، ريسكها و