بعداً بر اثر اختلاط ايرانى‌ها در نتيجه فتوحاتى كه نصيب پادشاهان هخامنشى شد، با ساير اقوام، علاوه بر طبّ مخصوص سرزمين ايران، از ساير مكاتب نيز بهره گرفته شد و حتّى بعضى معتقدند كه اصول و مبانى پزشكى اوّل از ايران به يونيان منتقل شد؛ چنان‌كه سيريل الگود مورّخ علوم پزشكى مى‌نويسد:

طبّ ايران قبل از طبّ يونانى وجود داشته است و ايرانيان اصول آن چيزى را كه طبّ يونانى ناميده شده، به يونانيان تعليم دادند.

به هر حال از حدود ٥٠٠ سال قبل از ميلاد مسيح (ع)، آثار علوم يونانى در ايران مشاهده مى‌گردد و چنان‌كه از آثار ايران باستان نتيجه‌گيرى مى‌شود، از نظر تاريخى، مكتب زرتشت يا مزديسنا خيلى زودتر از مكتب يونان وجود داشته است و اصولًا ورود كلمه پزشك و جدا ساختن خرافات و موهومات از درمان واگذارى درمان به طبيب را در مكتب مزديسنا مى‌بينيم.

انتقال طبّ از ايران به يونان‌

تا آنجا كه از اطّلاعات به دست آمده معلوم مى‌شود، در ايران قديم وضعيت طب، پيشرفته‌تر از «آشور» بود. حتّى به جرئت مى‌توان پا را فراتر نهاده، گفت كه ايرانيان اصول آن چيزى را كه طبّ يونانى ناميده شده، به يونانيان تعليم دادند. در سال ٧٠٠ پيش از ميلاد، هيچ‌گونه اثرى از علم و فرهنگ در يونانيان مشهود نبود. با اين حال، ٢٠٠ سال پس از آن يونانيان چنان در علوم و فنون پيشرفت كرده بودند كه بقراط (٤٦٠- ٣٥٥ ق. م.) توانست رساله‌هايى در دانش پزشكى به رشته تحرير درآورد و عنوان پدر طبّ را براى خود كسب كند.

بنا بر مطلب ذكر شده، مى‌توان گفت كه عبارت «طبّ يونانى»، عبارت صحيحى نبوده و بهتر است يا بايد به جاى آن «طبّ ايرانى» را به كار برد.

ركود طب در يونان‌

جانشينان جالينوس [١٩٩- ١٢٩ م.] نشان دادند كه اصلًا به زحمات لازم براى تفحّصات شخصى تمايلى ندارند و فقط خواستار آن هستند كه جالينوس را حاكم مطلق و صاحب اقوال موثّق و تغييرناپذير بدانند و كوركورانه از او پيروى كنند. اكنون دوره‌هاى پرآشوب فرا مى‌رسيد و علم در ركود كاملى قرار گرفته بود. اگر مورّخان دانش پزشكى در ٥- ٤ قرن پس از مرگ جالينوس، در جست‌وجوى پزشكى كه نوآورى از خود باقى گذاشته باشد يا جست‌وجو كننده‌اى كه صاحب افكار شخصى باشد، برآيند، عملى بيهوده انجام داده‌اند؛ گرچه در اين دوران هنوز پزشكان مجرّبى در سرزمين «روم» وجود داشتند و باز هم كتبى در زمينه پزشكى نوشته مى‌شد؛ ولى به واقع كسانى كه كتاب پزشكى‌