ظهور امام مهدى (عج) شرايط و نشانه‌هايى دارد. تفاوت اين دو، آن است كه شرايط در تحقّق ظهور تأثير واقعى دارند؛ به گونه‌اى كه با فراهم شدن آنها ظهور اتّفاق مى‌افتد و بدون آنها ظهورى نخواهد بود؛ ولى علائم يا همان نشانه‌ها در وقوع ظهور نقشى ندارند؛ بلكه تنها به وسيله آنها مى‌توان به اصل ظهور يا نزديك شدن آن پى برد. در نتيجه مى‌توان دريافت كه زمينه‌ها و شرايط نسبت به علائم و نشانه‌ها از اهمّيت بيشترى برخوردارند؛ بنابراين لازم است بيش از آنكه به دنبال علائم باشيم، به زمينه‌ها توجّه كنيم و در حدّ توان خود در تحقّق آنها بكوشيم.

يكى از آسيب‌هاى فكرى در جامعه، به سبب پرداختن به علائم ظهور، آميختگى اين دو مقوله است كه سبب شده تا منتظران دچار برداشت غلط شوند و به جاى فراهم كردن شرايط، به دنبال علائم ظهور باشند كه تنها جنبه اعلام و كاشفيت دارند؛ در حالى كه در جهان، هر پديده‌اى با فراهم شدن زمينه‌هاى آن به وجود مى‌آيد؛ يعنى بايد شرايط را ايجاد كنيم تا مشروط بيايد. قيام و انقلاب جهانى امام عصر (عج) كه بزرگترين حركت جهانى است، پيرو همين اصل مى‌باشد؛ يعنى نبايد تصوّر شود كه حركت اصلاحى امام عصر (عج) فقط از راه معجره و بدون اسباب و عوامل مادّى به ثمر مى‌رسد؛ بلكه بر اساس تعاليم «قرآن» و پيشوايان معصوم (ع)، سنّت الهى بر اين قرار گرفته است كه امور عالم از مجراى طبيعى و علل و اسباب عادى انجام گيرد.

بنابراين جامعه منتظر بايد زمينه‌هاى ظهور را بشناسد و در راه تحقّق آن گام بردارد؛ نه آنكه وقت خود را صرف پيدا كردن تعدادى از حوادث كند كه هيچ نقشى در وقوع ظهور ندارد.

٦. بى‌تفاوتى منتظران براى زمينه‌سازى‌

آسيبى كه در اين حوزه، به دليل پرداختن به علائم وجود دارد، در اين است كه انتظار را به عنوان يك حالت تلقّى كرده، به شعار انتظار بسنده كنيم؛ در حالى‌كه انتظار، اقدام و انجام وظيفه در فراهم ساختن زمينه‌هاى ظهور است؛ چنان‌كه امام صادق (ع) فرمودند: «هريك از شما بايد خود را براى قيام قائم آماده كند؛ ولو يك تير را.»[١]

همان‌طور كه ظهور و خروج حضرت موسى (ع) براى نجات بنى‌اسرائيل صد و هفتاد سال جلو افتاد؛ به دليل آنكه بنى‌اسرائيل براى اين امر مهم، چهل روز دعا و تضرّع كرده و ضجّه زدند و ملتمسانه آن را از خداوند درخواست كردند و خداوند به واسطه اين تضرّع و ناله آنها صد و هفتاد سال باقى مانده را به آنها بخشيد و به موسى (ع) فرمان داد كه آنها را نجات دهد. اگر بنى‌اسرائيل اين كار را نمى‌كردند، بايد تا آخر مهلت مقرّر صبر مى‌كردند. حال آنكه با دعا، اين زمان را به جلو انداختند. امام صادق (ع) هم به ما فرموده‌اند: «اگر شما نيز همين‌طور براى ظهور حضرت دعا كنيد، فرج نزديك شده و محقّق خواهد شد و