به هر حال، عوالم غيب و ساكنان آنها داراى مراتب هستند و از نظر «قرآن» و روايات، اين موضوع امرى بديهى است. يكى از ساكنان غيب، حضرت جبرئيل (ع) است كه به تعبيرى ايشان را بايد سلطان ملكوت بخوانيم و طبيعى است كه ايشان زيرمجموعه‌هاى متعدّدى داشته باشد. در ضمن رواياتى كه ملائكه را معرّفى مى‌كنند، درجات و مقام آنها را مى‌توان فهميد. طبيعى است ملائكه‌اى كه موكّل فرود آوردن قطره‌هاى باران هستند، درجه و مقامشان با حضرت جبرئيل (ع) كه هميشه در محضر انبياى عظام و استادش اميرالمؤمنين (ع) بوده است، فرق مى‌كند.

دسته‌بندى ساكنان ملكوت كار آسانى نيست و يك تحقيق وسيع و رجوع به آيات و روايات مى‌طلبد. به طور كلّى بايد بگوييم كه دسته‌بندى ساكنان عوالم غيب، به حسب مراتب آنهاست و مراتب آنها هم به حسب معرفت و مسئوليّت آنها دسته بندى مى‌شود. ملائكه‌اى كه به شيعيان اهل‌بيت (ع) خدمت مى‌كنند و سلام شيعيان را به حضرت اباعبدالله (ع) مى‌رسانند، ملائكه‌اى كه نماز را ارتقا مى‌دهند و به مرتبه قرب الهى مى‌رسانند، اينها در جاى خودش دسته‌بندى و درجه‌بندى شده هستند و مهم آن است كه انسان قوّه بصيرتى پيدا كند و بتواند ببيند كه در آيات بسيارى، به اين معنا اشاره شده و مردم و مؤمنان را به اين ترغيب كرده‌اند كه داراى بصيرت باشند. يكى از مراتب بصيرت، شهود ساكنان ملكوت است.

اين شهود براى حضرت ابراهيم (ع) در حدّ بسيار وسيعش پيدا شد. اميرالمؤمنين (ع) نيز مى‌فرمايند:

«لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتُ يَقِيناً؛[١]

اگر پرده‌ها كنار بروند، براى من يقينى بيش از آنكه دارم، پيدا نخواهد شد.»

براى اينكه آن بزرگوار دائم پشت پرده را مى‌بينند. پرده براى ما پرده است؛ و الّا براى آن بزرگوار كه تا منتهاى معراج پيامبر اكرم (ص) را ديده و در شب معراج، به سبب داشتن بصيرت، آن حضرت را همراهى كرده و آزادى روح، روح آن بزرگوار به همراه جسم رسول خدا (ص) مشرّف به نزديك‌ترين قرب ربوبى شده، هيچ پرده و غطائى نخواهد بود.

راه برقرارى رابطه با عالم غيب‌

\* ارتباط و اتّصال انسان با موجودات عالم غيب، چگونه حاصل مى‌شود وآيا اين ارتباط در اختيار انسان هست؟

در مورد نحوه ارتباط و اتّصال با خوبان اين موجودات، بايد گفت كه فقط با ايمان، عمل صالح و رسيدن به شهود، مى‌توان به اين مقام‌