ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٦ - آيا محصولات دستكارى شده ژنتيك به تنوّع زيستى و اقتصاد كمك مى كند؟
استفاده از علفكشها در هر هكتار گزارش شده است.[١] متأسّفانه با مقاوم شدن علفها به سموم گلاى فاسيت، كشاورزان مجبور به استفاده از مقدار بيشتر يا نوع ديگر و قوىتر از سموم شوند كه در نهايت، به سلامت و محيط زيست صدمههاى جبرانناپذيرى مىزند. طبق گزارشهايى از كشور «كانادا»، محصولات دستكارى شده كانولا، خود تبديل به نوعى علف در زمينهاى زير كشت سويا و ذرّت شده است.[٢] كانولاى مقاوم به علفكش، همچنين در زمينهاى زيركشت چغندر قند در آمريكا مشاهده شده و گزارش شده است كه بذرهاى كانولا از طريق مدفوع مرغابىهاى مهاجر از كانادا به آمريكا آورده شده است.[٣]
يكى از انواع ذرّتهاى دستكارىشده ژنتيكSmartStax نام دارد كه شش پروتئين سمّىBt ايجاد مىكند و استفاده از آن، نوزده بار بيشتر از مقدار متوسط سمومى است كه در كشت محصولات غير دستكارى شده استفاده مىشود. غير از اين موضوع كه استفاده بيشترى از اين سموم در ارتباط با محصولات دستكارىشده ژنتيك مىشود و براى محيط زيست مضر است، پديده مقاومت سم ايجاد شده نيز هست كه در هر سلول گياه دستكارىشده ژنتيك تا آخر عمر آن وجود خواهد داشت و چنانچه هر بخشى از اين گياه مورد استفاده حشرات مفيد قرار گيرد، منجر به تأثير منفى بر اكو سيستم و تنوّع زيستى خواهد شد و دشمنان طبيعى اين حشرات را از بين خواهد برد. در سال ٢٠١١ م. نتايج مطالعهاى منتشر شد كه نشان مىداد كرمهاى مقاوم به سمّ پروتئينىBt در ايالتهاى «آيو وا» و «ايلى نويز» مشاهده شدهاند.[٤] و[٥] در كشورهاى «چين» و «هند»، پنبه دستكارىشده ژنتيك باعث شده است كه مقاومت به سمّBt ايجاد شود و حشرات از نوعى ديگر جايگزين آنان شوند.[٦]
در مورد استفاده از سمّ گلاى فاسيت مطالعهاى نشان داده است[٧] كه اين سم پس از آنكه بر روى محصولات دستكارىشده ژنتيك پاشيده مىشود در بافتهاى گياه تجمّع كرده و سپس از طريق ريشهها به خاك رها و سبب رشد قارچهاى مخصوصى(Fusarium) مىشوند كه زمينه عفونت در گياه را به وجود مىآورد.[٨] اهمّيت اين قارچ از اين جهت است كه سمّى را توليد مىكند كه مىتواند به چرخه غذايى انسان و حيوانات وارد شود كه اثرات منفى بر سيستم توليد مثل دارد.[٩]
آيا محصولات دستكارىشده ژنتيك به تنوّع زيستى و اقتصاد كمك مىكند؟
يكى از معروفترين مطالعاتى كه در زمينه محصولات دستكارىشده ژنتيك و تنوّع زيستى انجام شده، مربوط به دولت «انگلستان» است كه در اواخر دهه ١٩٩٠ م. انجام شد. در اين مطالعه، تأثير چهار نوع محصول دستكارىشده ژنتيك بر روى گونههاى زيستى در زمين كشاورزى، با اندازه مشخّص و با انواع غير دستكارىشده ژنتيك مقايسه شد. نتايج نشان دادند كه محصولات مقاوم به علفكشها، به طور قابل ملاحظه به كاهش علفها و بذرهاى علفهاى طبيعى منجر شدند كه منتهى به كاهش تنوّع حيات وحش مىشوند.[١٠]
در حوزه اقتصاد، محصولات دستكارىشده ژنتيك به دليل وابستگى به عوامل پيچيده و متغير، مطالعات كنترل شده كه نتايج قابل استنادى را ارائه دهد، نادر است؛ از جمله عوامل مهم كه بر اقتصاد محصولات دستكارىشده ژنتيك تأثير مىگذارد، مناسب بودن محصول براى شرايط بومى سرزمينى، دسترسى به منابع آبى، آب و هوا، هزينه بذر، وجود حشرات موذى و رواج بيمارى، هزينه سيستم كنترل حشرات، سوبسيد و كمك هزينههايى كه از طرف دولت و شركتها ارائه مىشوند و وجود بازار براى محصولات مىباشند.
يررسى كميسيون اروپايى در زمينه تأثير اقتصادى سوياى دستكارىشده ژنتيك مقاوم به علفكشها نشان داد كه تأثير اقتصادى منفى بر روى درآمد كشاورزان در آمريكا داشته است؛ امّا به دليل قيمتهاى ارزانتر