ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٩ - دلايل مخالفت با استفاده غيرآزمايشگاهى از «دستكارى ژنتيكى»
\* يعنى اين محصولات تراريخته از توليدات شما كممحصولترند؟
خيلى فرقى نمىكند؛ امّا عرض بنده اين است كه آيا ما براى توليد برنج و تأمين كمبود نيازهاى مملكت، نمىتوانيم با سياستگذارى به سمت توليد محصولات و بذرهاى طبيعى برويم كه بهرهبردارى بيشترى، در حدّ ٥/ ٤ تن در هكتار دارند؟ البتّه كه مىتوانيم. انواع مختلف بذرهايى وجود دارد كه ما مىكاريم و محصول بسيار خوبى هم مىدهد. اگر اين محصول درست و در مناطقى كه منابع كافى آبى وجود دارد كشت شود، در هر هكتار ٥/ ٤ تن به بالا محصول مىدهد.
يا اصلًا فرض كنيد ما يك بخشى از برنج را كم داريم، همان بخش را وارد مىكنيم؛ امّا به دليل اينكه ما نمىتوانيم نياز داخل را تأمين كنيم، نبايد به تراريخته روى بياوريم، اين اصلًا بهانه موجّهى نيست.
به جز بحث پرمحصولى، بحث مبارزه با آفات و منابع آب و از اين قبيل هم هست.
اگر مشكل، مبارزه بيولوژيك است كه ما داريم مبارزه بيولوژيك مىكنيم. همانقدر هم از زمين بهرهبردارى مىكنيم، سم هم نمىزنيم، منابع آبمان هم همان مدلى است كه براى تمام بذرها استفاده مىشود. ما اگر واقعاً نگرانيم، مىتوانيم بقيه مشكلاتمان، از جمله فناورىها، سياستگذارىها و غيره را در بخش كشاورزى بهبود ببخشيم. چرا به سراغ بذر رفتيم؟ آن هم اين بذرهاى دستكارى ژنتيكى شده، به بهانه كرم ساقهخوار. من يك نمونه هستم، مبارزه بيولوژيك كردم و اصلًا هم كرم ساقهخوار ندارم. احتياجى هم به بذر دستكارى ژنتيكى شده ندارم. ضمن اينكه چرا خودمان را از انواع متنوّع برنج طبيعى و سالم محروم كنيم؟ مثلًا برنج گرد كه در «اصفهان» توليد مىشود، يا برنج بسيار معطّرى كه در بعضى مناطق «فارس» توليد مىشود، برنج قدبلند كه در استان «مازندران»، «گيلان» و «گلستان» توليد مىشود. ما اين همه انواع بذر داريم؛ آب و هواى خوبى هم داريم؛ نمىدانم، چرا بايد از اين نوع بذر مشكلدار استفاده كنيم؟ حالا شما بفرماييد ما فناورى هراس هستيم؟
\* اين توليد شما به نسبت ارقام تراريخته به لحاظ مالى مزيت دارد؟
بله؛ ما از سم بسيار كم استفاده مىكنيم. يك كيسه سم تا پارسال پنجاه تا شصت هزار تومان قيمت داشت؛ من تا ده يا دوازده هزار تومان براى هر هكتار زنبور مىخرم.
\* پس زنبورها گران نيستند؟
نه؛ براى يك هكتار يك بسته صدتايى مىگيرم كه ١٢٠٠٠ تومان است. ضمن اينكه اين يك فناورى است و كلّى از افراد براى توليد اين زنبورها به كار مشغول مىشوند؛ درحالىكه اين بذر و سم و كود و باقى سمهايى را كه با آفتهاى ديگر مبارزه مىكنند، بايد از خارج از كشور تهيه كنيم.
\* اين سموم براى طبيعت يا بدن انسان هم مضر است؟
بله؛ اين سمها همهچيز را از بين مىبرد؛ قورباغهها، مارها، عنكبوتها، سنجاقكها، حشرات، همه را از بين مىبرد. اين سم در درون ساقه گياه انباشته مىشود و بعد درون دانه مىرود و بعد شما و فرزندان و عزيزان شما هم اين سموم را مىخوريد.
\* براى نجات كشاورزى و براى پايدارى توليدات كشاورزى، چه عواملى را مؤثّر مىدانيد؟
بايد براى كشاورزى پايدار، بر حفظ تنوّع زيستى اصرار داشت. بايد با استفاده از مبارزه بيولوژيك بدون استفاده از سم و كود براى توليد محصولات سالم تمركز كنيم. اين تنها راه ما، براى پايدار كردن كشاورزى مملكت است. اين توليد ما نيست كه دچار اشكال است؛ بلكه اين عوامل خارج از توليد ماست كه اشكال دارد.
\* ممكن است يك مثال بزنيد.
مثلًا بسيارى از اين برنج توليدى، وقتى به كارخانههاى برنجكوبى مىرود بهدليل سيستم عقبافتاده كارخانهها خرد مىشود؛ يعنى پس از توليد، اين برنجها مىشكنند؛ ميزان خرد برنج بالا مىرود. اين باعث مىشود قيمت برنج سالم كه دست كشاورز و بعد به دست مصرف كننده مىرسد، بالا برود. اگر يك تن شلتوك برنج، به كارخانهاى بدهيم كه با همين سيستمهاى موجود كار مىكنند و مدرن نيستند، گاه تا پنجاه درصد از آن ضايعات مىشود؛ يعنى اگر سيستم پس از توليد، يا سيستم فرآورىمان را كامل كنيم و اگر فقط ١٠ درصد از ميزان اين خرد شدن كم كنيم، ديگر احتياجى به واردات نيست. اگر با سيستم كارخانه مدرن كار كنيم، ضايعات پايين مىآيد و در همان فرآيند فرآورى مىتوانيم آهن و روى به برنج وارد كنيم؛ اصلًا نيازى به دستكارى ژنتيكى نيست. بنابراين ما بايد سيستم پس از برداشتمان را درست كنيم؛ بايد كارخانههايمان را درست كنيم. اگر مىخواهيم سرمايهگذارى زيرساختى كنيم، بايد اينجا سرمايهگذارى كنيم.
\* آيا نمونهاى كه اين مورد را اجرا كرده باشند، سراغ داريد؟
سال ٨٣ براى من، بهعنوان كشاورز نمونه كشورى و منتخب زنان و عدّهاى از خانمهاى كشاورز يك سفر مطالعاتى خارج از كشور گذاشتند. ما به كارخانهاى در «هامبورگ آلمان» رفتيم. در آن كارخانه يك سيستم تبديل برنج بود كه نشان مىداد با يك سيستمى برنجهاى خرد را فرآورى و غنىسازى مىكردند. اين دستگاه را به تمام كشورهاى منطقه فروخته بودند؛ ولى آن زمان بهدليل مشكلاتى كه براى ارتباط كشور ما با خارج بود، به ما نمىتوانستند بفروشند. ما بايد در اين قسمت سرمايهگذارى كنيم و فناورىاش را ايجاد كنيم.
\* در سياستگذارى كلان كشاورزى بحثى نداريد؟
كشور ما، كشورى است كه منابع بسيار متنوّع و بسيار غنى دارد. ما بايد با آمايش زمين بگوييم، كه در اين كشور هفتاقليم، هر منطقه مناسب چه نوع كشت است و از كدام پتانسيل هر منطقه مىشود بهره گرفت؛ تنوّع گياهى ما، تنوّع غذايى و توليد ما آنقدر زياد است كه بهراحتى امكان توليد هرچيزى وجود دارد.
\* آيا ما مشكل منابع آب نداريم؟
ببينيد؛ مشكل آب را هم مىشود حل كرد. وقتى بخواهيم كارى كنيم كه از همين منابع موجود بهترين بهره را ببريم، مشكل آب را هم مىتوانيم حل كنيم. من زمانى كه درهيئت مديره خبرگان كشاورزى بودم، آقاى برادران حسينى از كشاورزان برتر استان «خراسان» سيستم آبيارى قطرهاى را در خراسان ايجاد كرده بودند كه ذرّت و گندم را قطرهاى آب مىدانند. سيستم ايشان «يك دهم» آب مصرف مىكرد. اين امتياز و امكان در كشور ما وجود دارد. من نمىگويم همه چيز مىتوانيم بكاريم؛ ولى مىگويم اصل بايد بر توليد باشد. اگر ملّت ما نتواند غذاى خودش را توليد كند، هر كشور خارجى كه منافعش را از منافع ما برتر مىداند، مىتواند پايش را روى گلوى ما بگذارد و به ما غذا ندهد. آنوقت ما دست گدايى بهسمت آنها دراز خواهيم كرد. ما بايد به فكر خودمان باشيم و كسى نبايد به فكر ما باشد.
\* خيلى ممنونم از زمانى كه دراختيار ما قرار داديد.
بنده هم از شما ممنونم.