ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٧ - دلايل مخالفت با استفاده غيرآزمايشگاهى از «دستكارى ژنتيكى»
بله؛ مرا چون اينجا به عنوان الگو مطرح مىكنند، اطرافيان از من ياد مىگيرند.
\* تلاش كرده ايد كه دلايل موفّقيتتان را به مسئولان هم انتقال بدهيد؟
بله؛ مثلًا آقاى قره ياضى، كه مدافع كشت برنج تراريختهاند، چند سال پيش در همين مورد اينجا با من صحبت كردند. من با عدد و رقم مزرعه خودمان را مثال زدم و نشان دادم كه حرف ايشان به هيچ وجه درست نيست.
دلايل مخالفت با استفاده غيرآزمايشگاهى از «دستكارى ژنتيكى»
\* يعنى با تجارى سازى محصولات دستكارى ژنتيك برنج مخالفيد؟
البتّه؛ ما نبايد اين اجازه رابه خودمان بدهيم. دستكارى ژنتيكى بسيار خطرناك است. در اين جهان و زيستگاه به اين بزرگى، اگر من اجازه داشته باشم كه هر نقطه آن را دستكارى كنم، پس آن پروانهها، حشرهها، سنجاقكها، قورباغهها و مارها چه نقشى دارند؟ آيا من در مورد اينها فكرى كردهام؟
\* چرا با تراريختگى مخالفيد؟
مخالفت من اين است كه ايشان ادّعا دارند كه براى اين دستكارى ژنتيكى كارى مىكنند كه ديگر سمّى نزنند؛ خوب، من هم بدون دستكارى ژنتيكى، هيچ سمّى هم استفاده نمى كنم. ساقهخوار هم ندارم. وقتى مىشود با يك روش سالم زندگى كرد و اينطور به صورت طبيعى مبارزه كرد، چرا به روشهاى خطرناك و به دستكارى ژنتيكى دست بزنيم؟ وقتى مىتوانيم بذر واقعى را، كه بدون دستكارى وجود دارد، استفاده كنيم چرا بايد بذر دستكارى شده را استفاده كنيم كه معلوم نيست چه تبعاتى خواهد داشت؟ اين زنبورها به طور طبيعى وجود دارند. اگر از سموم استفاده كنيد، اين زنبورها و موجودات ديگر طبيعت نابود مىشوند و نمىتوانند مبارزه واقعىاشان را انجام دهند؛ من با استفاده از همين زنبورها، ولى در حجم بزرگتر، مبارزه بيولوژيك مىكنم.
\* چرا تا اين اندازه با دستكارى ژنتيكى و توليد محصولات تراريخته مخالفت مىكنيد؟ آيا به لحاظ علمى هم در اين زمينه مطالعه يا تجربه خاصّى داشتهايد؟
سال گذشته در دانشگاه گيلان، براى اساتيد دانشگاه جلسه گذاشتيم؛ من به عنوان سخنران آمار ارائه دادم؛ گفتم كه اين دستكارى ژنتيكى، نهايتاً به چه جايى منتهى مىشود. پاورپوينتى را من ارائه دادم كه وقتى ژن يك موش را در گوجه فرنگى مىگذاريد، ارگانيسم آن موجودات دچار اختلال مىشود.
\* شما تجربه گرانسنگى در توليد محصولات طبيعى داريد. خواهش مىكنم دلايل خود را براى مخالفت با محصولات تراريخته، به صورت مشخّص و روشن بفرماييد.
البتّه به جاى عبارت تراريخته، بايد از كلمه دستكارى ژنتيكى استفاده كنيم؛ چون كلمه تراريخته يك كلمه بىمعناست و آن بُعد خطرناك را مىپوشاند. پس دستكارى ژنتيكى درست است. امّا اشكالات، نكته اوّل اينكه با استفاده از اين بذرهاى دستكارى شده ما فقط مىتوانيم يك نوع يا انواع معدود بذر را بكاريم؛ درحالىكه الآن ما در استان گيلان ٢٠٠ نوع بذر برنج داريم؛ گرچه چند نوع از آن را مىكاريم و بعضى از آنها منسوخ شدهاند و ديگر كشت نمىشوند، ولى به هر حال تمام آنها قابليت كشت دارند. به اين موضوع تنوّع زيستى مىگويند؛ ولى آن برنجى كه فلان شركت به ما مىدهد، فقط يك نوع است.
نكته دوم اينكه بذر دستكارى ژنتيكى عقيم و يكبار مصرف است؛ پس ما نمىتوانيم از اين بذر دوباره توليد كنيم؛ درحالىكه من با استفاده از بذر طبيعى، امسال كه محصول مىكارم، سال بعد هم توانايى توليد دارم. به اين ترتيب ما از جهت خريد بذر، صددرصد به آن شركت وابسته مىشويم؛ ضمن اينكه از جهت مصرف سم و مصرف كود هم همينطور؛ چون اين بذرهايى كه از آنها مىگيريم، هم كود شيميايى و هم سم مىخواهد.
يعنى شما صددرصد وابسته به يك مجموعهاى مىشويد كه مىتواند بهراحتى گلوى شما را بگيرد و ديگر بذرى به شما ندهد. آن وقت شما بهعنوان يك كشاورز چه كار مىتوانى انجام بدهى؟ مجبورى هر كارى بكنى، مجبور مىشوى به هر قيمتى كه او مىدهد، تهيه كنى. متوجّه مىشويد كه ما چطور وابسته مىشويم؟
نكته سوم اين است كه به كجا وابسته مىشويم؟ شركت آمريكايى مونسانتو كه بخش اعظم توليد اين بذرها را در اختيار دارد. اين شركت پيش از اين، بمب و سلاحهاى شيميايى توليد مىكردند؛ بعدها شروع به توليد سموم و كودهاى شيميايى كردند و الآن هم علاوه بر اين سموم شيميايى، بذرهاى دستكارى ژنتيكى توليد مىكنند؛ يعنى به اينها وابسته مىشويم.
نكته چهارم اينكه شما با استفاده از بذرها و سمهاى اين شركت، براى فلان موضوع، مثلًا براى كرم ساقهخوار، از سم استفاده نمىكنيد؛ يعنى نسبت به اين مورد مقاوم شده است، امّا براى آفتهاى ديگر كه بايد سم بزنيد؛ مثلًا براى برگخوار كه بايد سم بزنيد، يا براى علفهاى هرز كه بايد سم بزنيد. وقتى ما از بذر دستكارى شدهاى استفاده مىكنيم كه به ساقهخوار مقاوم شده، فقط و فقط به ساقهخوار مقاوم شده و نه به تمام آفتها؛ پس باز هم بايد از سم استفاده كنيم. اينجاست كه ما با شركت مونسانتو و امثال آن، وارد بازى خطرناكى مىشويم؛ چون ما براى اين بذر دستكارى شده ژنتيكى فقط از يك نوع سم مىتوانيم استفاده كنيم؛ چون هر سمّى را نمىتوانيم به اين بذر بزنيم؛ بذر دستكارى شده است، و جواب نمىدهد. فقط از سمّى مىتوانيم استفاده كنيم كه در انحصار همان شركت مونسانتو است.
\* آيا بذر تراريخته اشاعه هم دارد؟ يعنى مزرعهاى كه بذر تراريخته در آن استفاده شده است، به مزرعهاى كه بذر طبيعى در آن رشد مىكند، اثرگذار است؟
نمىدانيم! هيچكس اين را نمىداند. نمىدانيم براى آن سنجاقك يا آن حشرهاى كه در مزرعه دستكارى ژنتيكى شده پرواز مىكند، چه اتّفاقى مىافتد. چه كسى مىداند نسل بعدى كه اين محصولات تراريخته را مصرف كردهاند، چه شكلى هستند؟ هيچكس نمىداند. ما نمىدانيم براى نسل بعد، چه اتّفاقى مىافتد؟ هيچجايى نتوانسته ثابت كند كه بذرهاى دستكارى ژنتيكى چه تأثيرى بر نسل بعدى دارند. من در حوزههايى كه مطالعه داشتم و مطالبى كه خواندم، همهجا در اثر اين بذرها با فاجعه روبرو شده و انواع و اقسام بيمارىها به وجود آمده است. به همين دليل