ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٤ - سوپراستارسازى
جهانى سازى به سبك فوتبال
محمود خدايى
اگر بسته به شرايط مختلف نيازهاى مختلف و پيچيدهاى در زندگى روزمرّه به وجود آيد كه انسانها براى ادامه سير زندگى خود محتاج جوامع ديگر باشند- حال اين نياز طبيعى يا غيرطبيعى (ممدوح يا مذموم) باشد- به تدريج جهانى پيوسته پديد مىآيد كه نيازهاى تمام ساكنان خود را بايد مرتفع كند. با ادامه اين روند، ايجاد جامعه جهانى اجتنابناپذير است. حال سؤالى مطرح مىشود كه آيا ارادهاى نهان يا آشكار وجود دارد كه به دنبال جهان باب ميل خود باشد؟
پاسخ قطعاً مثبت است. حال به بررسى اين نكته مىپردازيم كه چگونه و با چه روشى تمدّن غرب و در رأس آن ايالات متّحده همواره به دنبال استيلا و جهان شمول كردن ارزشهاى خود است؟
روشى كه آنها در پيش گرفتهاند، ذائقهسازى فرهنگى است. به عبارت ديگر «ايالات متّحده» با اشاعه و ترويج سبك زندگى آمريكايى، به دنبال جهان باب ميل خود است. در اين شيوه، دامنه گستردهاى از نيازها كه عمدتاً مذموم هستند، براى انسانها تعريف مىشود و با توجّه به اينكه قدرت برتر تكنولوژيكى، سايبرى و رسانهاى است، به شيوه خود به نيازها پاسخ مىدهد. اين پاسخ همان سبك زندگى آمريكايى(American life style) است.
دكترين امنيّت، توازن بين تهديد و آسيب است و نياز، دروازه ورود تهديد. هر انسان داراى نيازهايى است و دامنه اين نيازها مىتواند از نيازهاى ممدوح تا مذموم باشد. هر چه انسان نيازهايش بيشتر باشد، به طبع، آسيبهايش نيز بيشتر است و تهديدپذيرتر. اشاره شد كسانى كه داعيه اربابى جهان را دارند، نيازى را تعريف مىكنند و زمانى كه اين نياز توسط انسانها پذيرفته شد، پاسخى متناسب ارائه مىدهند. به عبارت ديگر، ايالات متّحده زمين بازىاى تعريف مىكند كه ديگران مجبورند با قواعد او در زمين بازى كنند كه اين قواعد در راستاى اهداف و اراده آنها در پروژه جهانىسازى است. بدون شك، استفاده از ابزارهاى متعدّد به طور پيوسته و در عرض يكديگر، بهترين روش براى تأثيرگذارى در جامعه هدف است؛ به طورى كه امروزه سينما، اينترنت، بازىهاى كامپيوترى و فوتبال، بهترين زمينهها براى سرمايهگذارى هستند.
امپرياليسم در تلاش است تا ارزشهاى خود را كه عمدهترين آن، ليبرال دمكراسى است، در جهان بسط و گسترش دهد. در اين ميان، ويژگى فوتبال به عنوان يك زبان واحد جهانى، در مدل منحصر به فرد آن است. هنر غرب در تحميل اراده به حريف، در اين است كه اراده را نه از اجبار، بلكه با اختيار و رضايت قلبى به حريف تحميل كند. در اين مدل كه مفاهيم به طور القاى غيرمستقيم، ترويج مىيابد، فوتبال و جاذبههاى آن به طرق مختلف، زمينهسازى مىشود.
ذائقهسازى
براى ذائقهسازى در گام نخست، بايد جاذبهسازى كرد. در اينباره مثالى ارائه مىشود: شخصى كه در پيادهرو قدم مىزند، جلب توجّه نمىكند. مادامى كه همان فرد به جاى قدم زدن، شروع به دويدن كند، مورد توجّه رهگذران واقع مىشود.
هنر فوتبال و زيبايىهاى نهفته در اين ورزش، در جلب توجّه كردن و به غليان درآوردن هيجانات تودهها نقش مهمّى را در ذائقهسازى ايفا مىكند.
سوپراستارسازى
قدرت نرم، تحميل اراده خود را بر ديگران از طريق شكّ و يقين و حبّ و بغض انجام مىدهد. همانگونه كه در جنگ سخت، «مديريت دفاعى» و در جنگ نيمهسخت، «مديريت بازار» مطرح است، در جنگ نرم نيز «مديريت شكّ و يقين و مديريت حبّ و بغض» موضوعيّت