توضيح المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٣٩١ - احكام قرض

مسئله ٢٢٩١- اگر كسيكه قرض ميدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه ميدهد بگيرد، مثلا يك من گندم بدهد و شرط كند كه يك من و پنج سير بگيرد، يا ده تخم‌مرغ بدهد كه يازده تا بگيرد، ربا و حرام است. بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد، يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس ديگر پس دهد مثلا شرط كند كه يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد، ربا و حرام است و نيز اگر با او شرط كند كه چيزى را كه قرض مى‌گيرد بطور مخصوصى پس دهد؛ مثلا مقدارى طلاى نساخته باو بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد، باز هم ربا و حرام مى‌باشد. ولى اگر بدون اينكه شرط كند؛ خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب است.

مسئله ٢٢٩٢- ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و كسيكه قرض ربائى گرفته مالك آن نميشود و نمى‌تواند در آن تصرف كند. ولى چنانچه قرض‌دهنده با علم به بطلان قرض و مالك نشدن سود راضى بتصرف قرض‌گيرنده باشد بطوريكه رضايت او مبنى بر اين معامله باطل نباشد تصرف قرض‌گيرنده در آن مال جائز است.

مسئله ٢٢٩٣- اگر گندم، يا چيزى مانند آنرا بطور قرض ربائى بگيرد و با آن زراعت كند، حاصلى كه از آن بدست ميآيد مال قرض‌دهنده است.

مسئله ٢٢٩٤- اگر لباسى را بذمه بخرد و بعدا از پولى كه بقرض ربائى گرفته، يا از پول حلالى كه مخلوط با ربا است بصاحب لباس بدهد، پوشيدن آن لباس و نماز خواندن با آن اشكال ندارد. ولى اگر بفروشنده بگويد كه اين لباس را با اين پول ميخرم، پوشيدن آن لباس حرام است و اگر بداند پوشيدن آن حرام است نماز هم با آن باطل ميباشد.

مسئله ٢٢٩٥- اگر انسان مقدارى پول بتاجرى بدهد كه در شهر ديگر از طرف او كمتر بگيرد، اشكال ندارد و اين را صرف برات ميگويند.

مسئله ٢٢٩٦- اگر مقدارى پول بكسى بدهد كه بعد از چند روز در شهر ديگر زيادتر بگيرد، مثلا نهصد و نود تومان بدهد كه بعد از ده روز در شهر ديگر هزار تومان بگيرد ربا و حرام است، ولى اگر كسيكه زيادى را مى‌گيرد در مقابل زيادى، جنس‌