توضيح المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٥ - احكام تقليد
ميدانند، و عده ديگر ميگويند حرام نيست؛ آن عمل را انجام ندهد، و اگر عملى را بعضى واجب و بعضى مستحب ميدانند، آنرا بجا آورد. پس كسانيكه مجتهد نيستند و نميتوانند باحتياط عمل كنند، واجب است از مجتهد تقليد نمايند.
مسئله ٢- تقليد در احكام ياد گرفتن فتواى مجتهد است با التزام بعمل بآن و از مجتهدى بايد تقليد كرد كه مرد و بالغ و عاقل و شيعه دوازده امامى و حلالزداه و زنده و عادل باشد. و عادل كسى است كه با ملكه عدالت كارهائى را كه بر او واجب است بجا آورد و كارهائى را كه بر او حرام است ترك كند، و ملكه عدالت عبارتست از حالتيكه وادار كند انسانرا باطاعت و ترك معصيت و نشانه آن اين است كه اگر از اهل محلّ يا همسايگان او يا كسانيكه با او معاشرت دارند حال او را بپرسند، خوبى او را تصديق نمايند و مجتهدى كه انسان از او تقليد ميكند- در صورت علم بمخالفت فتواى او با فتواى غير- بنابر احتياط واجب بايد غير، اعلم از او نباشد مگر آنكه فتواى غير اعلم موافق با احتياط باشد و اعلم يعنى كسيكه در فهميدن حكم خدا از تمام مجتهدهاى زمان خود استادتر باشد.
مسئله ٣- مجتهد و اعلم را از سه راه ميتوان شناخت اوّل- آنكه خود انسان يقين كند، مثل آنكه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد.
دوّم- آنكه دو نفر عالم عادل، كه ميتوانند مجتهد و اعلم را تشخيص دهند، مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند بشرط آنكه دو نفر عالم عادل ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند سوم- انكه عدهاى از اهل علم كه ميتوانند مجتهد و اعلم را تشخيص دهند، و از گفته آنان اطمينان پيدا ميشود، مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند.
مسئله ٤- اگر شناختن اعلم مشكل باشد ميتواند از كسى تقليد كند كه يقين بأعلم بودن ديگران از او نداشته باشد يا مخالفت فتواى او با فتواى اعلم معلوم نباشد. و اگر چند نفر در نظر او اعلم از ديگران و با يكديگر مساوى باشند، بايد از يكى از آنان تقليد كند. ولى چنانچه يكى از آنان پرهيزكارتر باشد بهتر آنستكه از او تقليد كند.
مسئله ٥- بدست آوردن فتوى يعنى دستور مجتهد چهار راه دارد: اول