توضيح المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٣٠٧ - ٣ - گنج

برسد اگرچه سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد، بنابر احتياط مستحب بايد خمس آنرا بدهند.

مسئله ١٨١٤- اگر معدنى را كه در ملك ديگريست بدون اجازه او بيرون آورد، آنچه از آن بدست ميآيد، مال صاحب ملك است. و چون صاحب ملك براى بيرون آوردن آن خرجى نكرده، بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد.

٣- گنج‌

مسئله ١٨١٥- گنج مالى است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد و كسى آنرا پيدا كند و طورى باشد كه بآن؛ گنج بگويند.

مسئله ١٨١٦- اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند، مال خود او است و بايد خمس آنرا بدهد.

مسئله ١٨١٧- نصاب گنج در غير طلا و نقره بنابر احتياط ١٠٥ مثقال نقره سكه‌دار يا ١٥ مثقال طلاى سكه‌دار است يعنى اگر قيمت چيزى را كه از گنج بدست ميآورد، بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده به يكى از اين دو نصاب برسد، بنابر احتياط واجب بايد خمس آنرا بدهد و اما نصاب گنج طلا ١٥ مثقال طلاى سكه، دار و گنج نقره ١٠٥ مثقال نقره سكه‌دار است.

مسئله ١٨١٨- اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند و بداند مال كسانيكه قبلا مالك آن زمين بوده‌اند نيست، مال خود او ميشود و بايد خمس آنرا بدهد. ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است، بايد باو اطلاع دهد و چنانچه معلوم شود مال او نيست، بايد به كسيكه پيش از او مالك زمين بوده اطلاع دهد و بهمين ترتيب بنابر احتياط لازم بتمام كسانيكه پيش از او مالك زمين بوده‌اند خبر دهد و اگر معلوم شود مال هيچ يك آنان نيست، مال خود او ميشود و بايد خمس آنرا بدهد.

مسئله ١٨١٩- اگر در ظرفهاى متعددى كه در يكجا دفن شده مالى پيدا