توبه آغوش رحمت - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٤٨ - محشر

محشور مى‌شوند[١].

لقمان حكيم در موعظه‌اى كه به فرزندش داشت، فرمود: اى فرزندم! اگر در مردن شك دارى خواب را از خود بردار كه نمى‌توانى، اگر در برانگيخته شدن در قيامت شك دارى، بيدارى را از خود بردار كه نمى‌توانى، بنابراين اگر در خواب و بيدارى خود كه دو واقعيت است انديشه كنى مى‌فهمى كه وجودت به اختيار ديگرى است، همانا خواب به منزله‌ى مرگ، و بيدارى بعد از خواب به منزله‌ى زنده شدن پس از مرگ است‌[٢].

در هر صورت در همه‌ى قرآن مسأله‌ى قيامت و وصف آن با تكرار و تأكيد و سوگند و اصرار فراوان آمده است، فقط گاهى به اثبات و استدلال و اقامه‌ى دليل پرداخته است، بر خلاف اثبات توحيد كه مكرر به ذكر دليل و برهان و ارايه‌ى آيات قدرت و حكمت پروردگار مى‌پردازد، زيرا با قبول توحيد امر معاد حل شده و بديهى است.

اين است كه در اين كتاب الهى، يا قبل از تشريح و توصيف رستاخيز يا بعد از آن به ذكر نشانه‌هاى دانش و توانايى پروردگار مى‌پردازد، و در حقيقت ادله‌ى وجود حق، به طور يقين دليل وجود معاد نيز مى‌باشد.

مواردى هم كه به واضح دليل درباره‌ى روز جزا و زنده شدن مردگان آورده است باز همين دليل و برهان را اقامه فرموده است، زيرا احدى نمى‌گويد: چرا

[١] - تفسير قمى: ٢/ ٢٥٣، كيفية نفخ الصور؛ بحار الأنوار: ٧/ ٣٩، باب ٣، حديث ٨.

[٢] - عن أبي جعفر ٧ قال: كان فيما وعظ به لقمان ٧ ابنه أن قال: يا بني! إن تك في شك من الموت فارفع عن نفسك النوم، ولن تستطيع ذلك، وإن كنت في شك من البعث فارفع عن نفسك الانتباه، ولن تستطيع ذلك. فإنك إذا فكرت في هذا علمت أن نفسك بيد غيرك، وإنما النوم بمنزلة الموت، وإنما اليقظة بعد النوم بمنزلة البعث بعد الموت.

قصص راوندى: ١٩٠، حديث ٢٣٩؛ بحار الأنوار: ٧/ ٤٢، باب ٣، حديث ١٣.