پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٢ - مراتب هدايت

پيغمبر ايمان آوريد [و به دستورهاى شرع ايمان كامل داشته باشيد، آن‌گاه‌] خداوند دو برابر بهره شما از رحمتش را به شما عنايت مى‌كند و [درونتان‌] براى شما چراغى فروزان قرار مى‌دهد تا در روشنايى آن راه سير كنيد».

نكته: سبب اينكه در اين آيه‌ها كلمه «تقوا» همراه با «آمنوا» آمده، اشاره به اين مطلب است كه تنها انسان‌هاى باپروا، ايمان مى‌آورند. خداوند، قرآن را هدايتگر انسان‌هاى باتقوا معرفى مى‌كند[١]؛ چرا كه قرآن در كسانى تأثير مى‌گذارد كه داراى تعهد درونى باشند و احساس انسانيت كنند.

مراتب هدايت‌

هدايت داراى مراتبى است كه از فطرت آغاز شده، به عصمت منتهى مى‌گردد.

در اينجا به اختصار به بيان اين مراتب مى‌پردازيم:[٢]

١. فطرت: همه موجودات نظام هستى به سوى كمال نهايى خود در حركتند. اين حركت به سوى كمال كه در نهاد همه موجودات قرار دارد، هدايت فطرى و طبيعى است: رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى‌[٣].

٢. عقل: خداوند به انسان قدرت انديشه داده است تا خوب را از بد تشخيص دهد:

أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ* وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ* وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ‌[٤]؛ «آيا دو چشمش نداده‌ايم* و زبانى و دو لب* و هر دو راه [خير و شر] را بدو نموديم». انسان با چشم، گوش و زبان محسوسات را درك مى‌كند، سپس با قدرت عقل در اين محسوسات مى‌انديشد و راه خير و شر برايش روشن مى‌شود. بنابراين انسان صلاح و فساد را به خوبى تشخيص مى‌دهد و مى‌تواند هريك را انتخاب كند.

[١] .« ذلك الكتاب لا ريب فيه هدى للمتّقين». بقره، ٢.

[٢] . براى تفصيل بيشتر به بحث« نوع اراده الهى در آيه تطهير» مراجعه كنيد.

[٣] . طه، ٥٠.

[٤] . بلد، ٨- ١٠.