پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٨ - فلسفه عصمت ائمه عليهم السلام
باشد كه امام بههيچوجه دچار سهو يا اشتباه نمىشود؛ وگرنه هنگام برخورد با روايتهاى متعارض و متضارب، مىگويد: «ممكن است امام اشتباه كرده باشد و دوگونه سخن گفته است». فقيهى كه معتقد به عصمت امام است، هنگام برخورد با روايتهاى متعارض، به فكر علاج و رفع تعارض مىافتد. يك نمونه آن مسأله كر است كه در روايات دو ملاك براى مقدار كر ارائه شده است:
- از لحاظ وزن: هزار و دويست رطل؛
- از لحاظ حجم: ٥/ ٣ وجب در ٥/ ٣ وجب.
يكى از فقهاى بزرگ در اين مسأله دچار اشكال شده و براى ملاك «حجم»، يك مكعب سه بعدى در نظر گرفته است: ٥/ ٣ وجب طول در ٥/ ٣ وجب عرض در ٥/ ٣ وجب ارتفاع. حجم اين ظرف نزديك ٤٣ وجب و وزن آن معادل دو هزار رطل مىشود. ايشان براى رفع اشكال تضاد بين اين دو ملاك هزار و دويست رطل- كه در روايت آمده است- و دو هزار رطل- كه معادل حجم ٤٣ وجب است- مىگويد:
«ممكن است امام توجه نداشته است كه اين دو ملاك باهم نمىسازد».
اما استاد ما، آيت اللّه خوئى قدّس سرّه، مىگفتند: «در روايت دو بعد مطرح است نه سه بعد؛ يعنى: سطح و عمق مطرح شده است كه اين شكل يك استوانه است، نه مكعب». ايشان مىگفتند: «ما دو مرتبه آزمايش كرديم و طبق همين روايت، شكل استوانهاى ساختيم و در هر دو مرتبه دقيقا به اندازه ١٢٠٠ رطل شد».
اگر عقايد كلامى يك فقيه دقيق نباشد، مرتكب اشتباههاى بزرگى مىشود. ما معتقديم ائمه مشرّع هستند و مصالح واقعيه را مىبينند و طبق آن تشريع مىكنند.
٢. فلسفه ديگر عصمت ائمه عليهم السّلام اين است كه آنها از طرف پروردگار مبلّغ شريعت هستند و بايد از هرگونه آلودگى پاك و منزه باشند؛ زيرا در غير اين صورت، خودشان نياز به راهنمايى دارند. كسى كه خود، آلوده است نمىتواند ديگران را از آلودگى باز دارد و سخنش هرگز مؤثر نخواهد بود؛ ازاينرو شرط اول در تأثيرگذارى هر ارشادى، پاك بودن واعظ از آلودگى است.