پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٦٨ - گوشهاى از زندگى و شخصيت فخر رازى
پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله، با وجود على عليه السّلام، گويا خود پيغمبر وجود دارد و تا زمانى كه خود پيغمبر وجود داشته باشد، نوبت به ديگرى نمىرسد».
اشكال آلوسى: سيد محمود آلوسى، مفسّر معاصر، در بغداد زندگى مىكرد و با دانشمندان شيعه در تماس بود. او در تفسيرش[١] در بسيارى از موارد با شيعه درگير مىشود و گاهى نيز افتراهاى بزرگى به شيعه مىزند.
آلوسى ذيل آيه مباهله، سخنان فخر رازى را نقل مىكند و همان پاسخهاى غير قانع كننده وى را مطرح مىكند و در ادامه مىگويد: «دلالت اين آيه بر فضيلت آل اللّه[٢] از مسائلى است كه هيچ مؤمنى در آن شك نمىكند. شيعه به اين آيه استدلال مىكند كه پس از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله، على- كرّم اللّه وجهه-[٣] بر خلافت اولويت داشته است. روش استدلال شيعه اينگونه است:" پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر ديگران برترى دارد و تصرفاتش نسبت به ديگر تصرفات مقدّم است. از طرفى، طبق آيه شريفه [مودت]، على عليه السّلام در صفات كمالى همتاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است؛ نتيجه اينكه: به مقتضاى قانون مساوات، على عليه السّلام پس از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برترين انسانهاست و تصرفاتش بر تصرفات ديگران اولويت دارد، پس بايد تصدى شؤون امت به على واگذار شود"».
سپس آلوسى به اين استدلال سه اشكال مىكند و اشكالهايش از قبيل ايرادهاى فخر رازى است:
اشكال نخست: از كجا مىدانيد مراد از «أنفسنا»، امير[٤] باشد؟ شايد امير داخل
[١] . تفسير روح المعانى آلوسى از تفسير فخر رازى گستردهتر است و جهان تسنن توجه ويژهاى به آن دارد.
[٢] . آلوسى با به كار بردن واژه« آل اللّه» منظورش را به خوبى بيان مىكند و جاى هيچ شبههاى باقى نمىگذارد؛ زيرا استفاده از تعبير« آل اللّه» ويژه شيعيان است و مراد از آن« پنج تن» مىباشد.
[٣] . همه دانشمندان اهل سنت مقيّدند جمله« كرّم اللّه وجهه» را براى مولا على( ع) به كار ببرند؛ زيرا على( ع) يگانه شخصى بود كه بر هيچ بتى سجده نكرد.
[٤] . در عراق كلمه« امير»، اسم مخصوص مولا امير مؤمنان( ع) است.