پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٦٥ - همتايى على عليه السلام با پيامبر صلى الله عليه و آله
استدلال حمّصى: حمّصى آيه مباهله را دليل برترى على عليه السّلام بر ساير پيامبران، به جز پيامبر صلّى اللّه عليه و آله، مىداند. حمّصى مسأله را اينگونه بيان مىكند: از آنجا كه على عليه السّلام، طبق آيه مباهله، در حكم نفس پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله است، بايد در همه اوصاف، به جز نبوت، همتاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله باشد.
همتايى على عليه السّلام با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله همچون تشبيه است. اگر تشبيه اطلاق داشته باشد، شمول را مىرساند؛ يعنى مشبّه در همه جهات و صفات، شبيه مشبه به است.
بنابراين على عليه السّلام در همه جهات از جمله" برترى بر ساير انبياء" و" برترى بر انسانهاى ديگر"[١] همانند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است. پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر مسلمانان ولايت دارد و تصميماتش، در مقام زعامت، بر هر تصميمى مقدم است. على عليه السّلام نيز در اين جهت، همانند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است.
نكته ديگرى كه در قانون تشبيه وجود دارد اين است كه تشبيه، به بارزترين صفت مشبهبه منصرف مىشود؛ مانند جمله:" حسين مانند شير است". بارزترين صفت شير، شجاعت است؛ ازاينرو همانندى حسين با شير در شجاعت است، نه يال و كوپال. اگر چيزى را به گل تشبيه كردند، وجه شباهت خوشبويى و شادابى گل است. بارزترين صفت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عبارت بود از: نبوت، نزديكى ايشان به درگاه پروردگار و سرپرستى مسلمانان؛ بنابراين على عليه السّلام در اين صفتها، به جز نبوت، همتاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است.
استثنا كردن نبوت دليل بر همتايى على عليه السّلام با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در همه جهات است؛ چون اگر عموميتى نباشد، استثنا معنا ندارد.
اين دانشمند بزرگوار- كه به قول فخر رازى معلم الاماميه است- مىگويد:
«مقتضاى مساوات و مماثلت بين پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام اين است كه على عليه السّلام در همه صفات و كمالات، جز نبوت، همانند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله باشد. از طرفى، به اجماع مسلمانان
[١] .« النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ». احزاب، ٦.