پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٦ - نوع اراده الهى در آيه تطهير
٥. مرحله عنايت (توفيق الهى): آخرين مرحله هدايت، عنايت يا توفيق الهى است. اين هدايت ويژه بندگان شايستهاى است كه مراحل قبلى هدايت را به سلامت پشت سر گذاشتهاند. در اين مرحله خداوند زمينه رسيدن به كمال را براى انسان آماده مىسازد.
اگر انسان به نداى فطرت لبيك گفت و به نور عقل توجه كرد و به راهنمايىهاى شرع نيز عنايت داشت، شايستگى ورود به مرحله پنجم را پيدا مىكند و توفيق الهى شامل او مىشود.
رحمانيت خداوند همان چهار مرحله نخست است كه بين همه انسانها مشترك است؛ اما رحيميّت خداوند- كه همان توفيق است- ويژه بندگان شايسته مىباشد.
اين شايستگى در مرحلههاى قبل به دست مىآيد و اگر كسى آن مرحلهها را نگذراند، حق ورود به مرحله پنجم را ندارد.
آيه إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً[١] به چهار مرحله نخست هدايت اشاره مىكند. انسان يا شكر اين هدايتها را به جا مىآورد و آنها را مىپذيرد يا به آن توجهى نكرده، خود را از بهترين نعمت پروردگارش محروم مىكند و در مسير گمراهى قدم مىگذارد.
انسانى كه با استقامت در مسير هدايت، مراحل هدايت را به سلامت پشت سر بگذارد، خودش را براى دريافت فيضهاى آسمانى آماده مىكند:
إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ* نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ* نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ* وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ[٢]؛
«در حقيقت، كسانى كه گفتند:" پروردگار ما خداست"، سپس ايستادگى كردند،
[١] .« ما راه را به او نشان داديم، خواه شاكر باشد( و پذيرا گردد) يا ناسپاس». انسان، ٣.
[٢] . فصلت ٣٠- ٣٣.