پرتو ولايت - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٣ - نوع اراده الهى در آيه تطهير
آلودگى رها باشد، خود، راه خير و صلاح را تشخيص مىدهد و مراحل كمال را مىپيمايد. اين همان هدايت عقل است كه انسان را اشرف مخلوقات كرده است.
أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ[١]؛ «آيا دو چشمش ندادهايم* و زبانى و دو لب* و هر دو راه [خير و شر] را بدو نموديم».
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها* فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها* قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها* وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها[٢]؛ «سوگند به نفس و آنكس كه آن را درست كرد* سپس پليدكارى و پرهيزكارىاش را به آن الهام كرد* كه هركس آن را پاك گردانيد، قطعا درستكار شد* و هركه آلودهاش ساخت، قطعا درباخت».
خداوند هر انسانى را كه بيافريند به او قدرت تشخيص راه كج از راه راست را الهام مىكند، ازاينرو يعنى هر انسانى مىداند كج رفتن چيست و درست رفتن كدام است.
مرحوم كلينى از هشام بن حكم[٣] نقل مىكند كه حضرت امام موسى كاظم عليه السّلام به او گفت:
«يا هشام، إنّ اللّه تبارك و تعالى أكمل للناس الحجج بالعقول، و نصر النبيّين بالبيان، و دلّهم على ربوبيّته بالأدلّة ... يا هشام، إنّ للّه على الناس حجّتين، حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرسل و الأنبياء و الأئمّة عليهم السّلام و أمّا الباطنة فالعقول»[٤]
«اى هشام، خداوند به جهت آفرينش عقل [و قرار دادن آن در نهاد انسان] حجت خود را بر مردم تمام كرده و پيامبران را با بيانى رسا يارى كرده و مردم را به وسيله دلايل بر وحدانيت خود رهنمون ساخته است ... اى هشام، خداوند بر مردم دو حجت دارد: حجت آشكار كه همان انبياء و رسولان و امامان عليهم السّلام مىباشند و حجت
[١] . بلد، ٨- ١٠.
[٢] . شمس، ٧- ١٠.
[٣] . هشام بن حكم يكى از ياران ارزشمند امام موسى بن جعفر( ع) است.
[٤] . اصول كافى، ج ١، ص ١٣ و ١٦.