نظريه شناخت - اراکی، محسن - الصفحة ١١٠ - ١ قياس

لذا منطقيون ضرورى بودن مقدمات را يكى از شرايط برهان مى‌دانند[١].

از آنچه گفته شد روشن مى‌شود كه استدلال قياسى مى‌تواند ما را به معلوماتى برساند كه صحّت آنها يقينى و احتمال خطا در آنها به‌هيچ‌وجه راه ندارد.

و نيز روشن شد كه خطا در استدلال قياسى از دو علّت مى‌تواند ناشى گردد:

١. خطا در مادّه قياس؛

٢. خطا در صورت قياس.

و بيان شد كه هر يك از اين دو نوع خطا به‌نحوى قابل اجتناب هستند، و از اين راه امكان دستيابى به معارف تصديقى يقينى كه احتمال خطا در آنها راه ندارد ثابت گرديد.

و نيز روشن شد كه قضاياى برهانى قضايايى هستند كه صورت و مادّه آنها يقينى باشد و خطا در آنها نه از جهت ماده و نه از جهت صورت راه نداشته باشد.

و نيز روشن شد كه يقين در قضاياى برهانى به‌معناى «صد درصد بودن و حتمى بودن صحّت، و نفى قطعى احتمال خطا است».

[١] . مقاله ثانيه از فن خامس( برهان) شفا.