صدیق و صدیقه کیانند؟ - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٢٤
آن دو تن ، نه پيامبرند و نه امام ؛ از اين رو ، خواستْ على ١ را جداگانه به چيزى نام بَرد که آن دو ندارند ، و آن امامت است ؛ فرمود : على ، برترين آنهاست .
در لفظِ «صدّيق» ميانشان برترى نيست ؛ زيرا [ پيامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم [ فرمود : راست گويان سه نفرند . از اين رو ، در لفظ برابر شدند . پيامبر خواست از اختلافشان در معنا خبر دهد که همان استحقاق امامت است ، با توجه به اينکه ] على ١ ] صدّيق و امام است ، فرمود : او اَفضل آنهاست .[٢١]
از آنجا که بحث در اطراف اين مسئله نيازمند چند مطلب است که بايد به تدريج مطرح شوند ، ناگزير باید معنای «صادق» و «کاذب» را بدانیم ، سپس معناىِ «صدّيقه» را دريابیم و اينکه آن در کدام يک از اين دو طرف مىباشد .
شايان يادآورى است که پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم در زمان جاهليّت «صادقِ امين» ناميده مىشد ، و حضرت خديجه ٢ و دخترش فاطمه علیها السلام از سوى پيامبر «صدّيقه» لقب يافتند ؛ و صدّيق ، على ١ از صدّيقه ـ فاطمه علیها السلام ـ داراى فرزندان پاک و صادقى شد که امامانِ مسلمانان شدند و خدا در آيه تطهير پاکشان ساخت و به پيروىِ آنها فراخواند و فرمود :
وَکونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ ؛[٢٢]
با صادقان (راست گويان) باشيد.[٢٣]
[٢١] . العمدة : ٢٢٣ -
[٢٢] . سوره توبه (٩) آيه ١١٩ -
[٢٣] . نگاه کنيد به تفسير قمى ١ : ٣٠٧ ؛ تفسير فرات کوفى : ١٣٧ ؛ در اين دو مأخذ آمده است که : «أي کونوا مع عليّ وأولاد عليّ» ؛ يعنى با على و اولاد على باشيد .
اين معنا از امام باقر ١ روايت شده است ، به مآخذ ذيل بنگريد :
الدر المنثور ٣ : ٢٩٠ ؛ فتح القدير ٢ : ٣٩٥ ؛ شواهد التنزيل ١ : ٢٦٠ ، آيه ٥٥ ، حديث ٣٥٣ ؛ کفاية الطالب : ٢٣٥ ـ ٢٣٦ -
و نيز از امام صادق ١ روايت شده است ؛ (شواهد التنزيل ١ : ٢٥٩ ، آيه ٥٥ ، حديث ٣٥٠ ؛ غاية المرام : ٢٤٨) .
و همچنين از عبدالله بن عبّاس روايت شده است ، به مآخذ زير نگاه کنيد :
مناقب اميرالمؤمنين (خوارزمى) : ١٩٨ ؛ شواهد التنزيل ١ : ٢٦٢ ، آيه ٥٥ ، حديث ٣٥٦ ؛ الدر المنثور ٣ : ٢٩٠ ؛ فتح القدير ٢ : ٣٩٥ -
و نيز از عبدالله بن عمر روايت شده است (شواهد التنزيل ١ : ٢٦٢ ، آيه ٥٥ ، حديث ٣٥٧) .
و از مُقاتِل بن سُليمان روايت شده است (شواهد التنزيل ١ : ٢٦٢ ، آيه ٥٥ ، حديث ٣٥٦) .
در تفسير اين آيه آمده است که مراد از «صادقين» کسانىاند که خداى متعال در اين آيه يادآور شد : رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرْ ] سوره احزاب (٣٣) آيه ٢٣ [ مردانى که در عهدى که با خدا بستند صادق ماندند ؛ بعضى از آنها عهد را به انجام رساندند ، و بعضى منتظرند .
از امام باقر ١ روايت شده است که مقصود از مَنْ قَضى نَحْبَهُ حمزه و جعفر است ؛ و مراد از مَنْ يَنْتَظِر على بن ابى طالب مىباشد .