حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِیُّ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ یُوسُفَ بْنِ سَعِیدٍ الْكُوفِیُ‌، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ، عَنْ أَبِیهِ قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا أَبَا الْحَسَنِ٧ فَقُلْتُ لَهُ: لِمَ كُنِّیَ النَّبِیُّ٦ بِأَبِی الْقَاسِمِ؟ فَقَالَ: لِأَنَّهُ كَانَ لَهُ ابْنٌ یُقَالُ لَهُ قَاسِمٌ‌ فَكُنِّیَ‌ بِهِ‌. قَالَ: فَقُلْتُ لَهُ: یَا ابْنَ رَسُولِ اللهِ! فَهَلْ تَرَانِی أَهْلًا لِلزِّیَادَةِ؟ فَقَالَ: نَعَمْ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ٦ قَالَ: أَنَا وَ عَلِیٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ؟ قُلْتُ: بَلَی. قَالَ: أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ٦ أَبٌ لِجَمِیعِ أُمَّتِهِ وَ عَلِیٌّ٧ فِیهِمْ بِمَنْزِلَتِهِ؟ قُلْتُ: بَلَی. قَالَ: أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ عَلِیّاً قَاسِمُ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ؟ قُلْتُ: بَلَی. قَالَ: فَقِیلَ لَهُ أَبُو الْقَاسِمِ، لِأَنَّهُ أَبُو قَاسِمِ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ. فَقُلْتُ لَهُ: وَ مَا مَعْنَی ذَلِكَ؟ فَقَالَ: إِنَّ شَفَقَةَ النَّبِیِّ٦ عَلَی أُمَّتِهِ شَفَقَةُ الْآبَاءِ عَلَی الْأَوْلَادِ وَ أَفْضَلِ أُمَّتِهِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ٧ وَ مِنْ بَعْدِهِ شَفَقَةُ عَلِیٍّ٧ عَلَیْهِمْ كَشَفَقَتِهِ٦ لِأَنَّهُ وَصِیُّهُ وَ خَلِیفَتُهُ وَ الْإِمَامُ بَعْدَهُ. فَقَالَ: فَلِذَلِكَ قَالَ٦: أَنَا وَ عَلِیٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ صَعِدَ النَّبِیُّ٦ الْمِنْبَرَ، فَقَالَ: «مَنْ تَرَكَ دَیْناً أَوْ ضَیَاعاً فَعَلَیَّ، وَ إِلَیَّ وَ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ»، فَصَارَ بِذَلِكَ أَوْلَی بِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَ أُمَّهَاتِهِمْ، وَ صَارَ أَوْلَی بِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ، وَ كَذَلِكَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ٧ بَعْدَهُ جَرَی ذَلِكَ لَهُ مِثْلُ مَا جَرَی لِرَسُولِ اللهِ٦.[١]

از امام رضا٧ سوال می‌شود، چرا کنیه رسول خدا٦ ابا القاسم است،
ایشان فرمودند: آن حضرت پسری داشتند به نام قاسم به این جهت کنیه ابا القاسم ملقب گردیدند، عرض کردم یا بن رسول الله آیا مرا شایسته توضیح بیشتر می‌بینید: امام فرمود: آری، آیا می‌دانی رسول خدا٦ فرمود: من و علی پدران این امتیم، گفتم: آری. فرمود: آیا می‌دانی رسول خدا٦ پدر همه امت است و علی٧ در بین مردم جایگاه رسول خدا٦ را دارد، گفتم: آری. فرمود: آیا می‌دانی علی٧ تقسیم کننده بهشت و جهنم است، گفتم: آری. فرمود: به پیامبر ابا القاسم گفته می‌شود؛ زیرا او پدر تقسیم کننده بهشت و جهنم است، گفتم: مفهوم این تعبیر چیست؟ فرمود: مهربانی رسول خدا٦ بر امتش مانند مهربانی پدران بر فرزندان است و برترین امت علی٧ است، بعد از پیامبر٦ مهربانی علی٧ مانند مهربانی رسول خدا٦ است؛ زیرا وصی و جانشین و امام بعد از اوست. به همین دلیل، رسول خدا٦ فرمود: من و علی پدران این امتیم، ایشان منبر رفتند و فرمودند: اگر کسی قرضی یا مال گمشده‌ای باقی گذارد بر عهده من است و اگر مالی باقی بگذارد برای وارث اوست. به این ترتیب، رسول خدا٦ از پدران و مادران امت نسبت به ایشان اولی است، بلکه از خودشان نسبت به آنها اولی است. آنچه که در مورد رسول خدا٦ است در مورد علی٧ نیز جاری است.

در تمام آیات قرآن کریم، تنها یک مورد یافت می‌شود که کافر آرزو می‌کند ای

[١]. تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة، ص٧٣٦.