بررسی‌های صورت گرفته در این مقاله بیان می‌کند که واژه قهرمان _ که در کلام حضرت امیر٧ به مصداق المرأة ریحانة لیست بقهرمانة به کار رفته، یک واژه فارسی است که در متون پهلوی از جمله گزیده‌های زادسپرم، دادستان دینیک، یادگار زریران و غیره به صورتkār_ framān به معنای مباشر، پیشکار، موکّل دخل و خرج، پیشوا، سردمدار و کسی که امور را در دست می‌گیرد، به کار رفته است که طبق قانون حذف به قرینه (hapalogy) زبان‌شناسی و تبدیل آوایی f به h به کّهرمان و سپس معرّب شده و به قهرمان تبدیل یافته است. البته در این باره نظریات اشخاص مختلف ارائه گردید از جمله مرحوم پورداود، کزازی و مکنزی که نظر مکنزی درست‌تر است.

همچنین با بررسی بسامد معنای آن در زبان فارسی جدید _ که بیان‌گر اصالت این واژه در آن زبان است _ به این نتیجه رسیدیم که بعدها بر معناهای این واژه افزوده شده است. این واژه احتمالاً در پیش از ورود اسلام به ایران، یعنی در زمان ساسانیان به دلیل ارتباط سیاسی، نظامی، فرهنگی و تاریخی ایران و اعراب و همچنین استقرار مراکز مهم ایرانی در عراق وارد عراق و سپس به شبه جزیره عربستان رفته است و در کلام بزرگان اسلام از جمله بنا بر قولی در کلام حضرت محمد٦) و به طور یقین، در کلام حضرت علی٧ به معنای کارهای بزرگ و سنگین و پیشوایی و سردمداری و غیره... به کار رفته است.

کتابنامه

_ الاشارات فی علم العبارات، الامام خلیل بن شاهین(٨٧٢-٨١٣)، بیروت: دارالکتبی، ١٤١٣ق.

_ الاعلاق النفیسة، احمد ابن عمر ابن‌رسته، ترجمه و تعلیق: دکتر حسین قره‌چانلو، تهران: انتشارات امیرکبیر، اول، ١٣٦٥ش.

_ ایران ساسانی در اشعار عدّی، آذرنوش، آذرتاش، یادنامه آنکیتل دوپرون، تهران: ١٣٥٠ش.

_ بلوغ الارب فی معرفة احوال العرب، محمود شکری الآلوسی، بیروت: دارالکتب العلمیة، بدون نوبت ، بی‌تا.

_ تاج العروس من جواهر القاموس، مرتضی الزبیدی، تصحیح: علی شیری، بیروت: دارالفکر، اول، ١٤١٤ق.

_ تکوین زبان فارسی، علی اشرف صادقی، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد ایران، اول، ١٣٧٥ش.

_ تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین: ترجمه و شرح فارسی نهج‌البلاغه، مولی فتح الله کاشانی، تصحیح و توضیح: منصور پهلوان، جلد٢، تهران: انتشارات میقات، اول، ١٣٦٦ش.