مالك، اما چه مالكی؟ به خدا سوگند! اگر كوه بود، یكتا بود، و اگر سنگ بود سرسخت و محكم بود. هیچ مركبی نمی‌توانست از كوهسار وجودش بالا رود و هیچ پرنده‌ای به اوج آن راه نمی‌یافت... برای ما خیرخواه و بر دشمن ما غالب و توانا بود. پس خدا بیامرزدش كه روزگارش را به پایان رساند و با مرگ رو به رو، ما از او خوشنودیم، خداوند او را غریق دریای رحمت خود گرداند، و بر او پاداشی دو چندان دهد.[٢]

٤ . محمد بن ابی بکر، نور چشم امیرمؤمنان٧ پس از انجام مسؤولیت‌ها و رشادت‌های بسیار و شهادتش، در کلام امیرمؤمنان٧ این چنین ستوده شد:

عنْدَ اللهِ نَحْتَسِبُهُ وَلَداً نَاصِحاً وَ عَامِلًا كَادِحاً_ وَ سَیْفاً قَاطِعاً وَ رُكْناً دَافِعاً_ وَ قَدْ كُنْتُ حَثَثْتُ النَّاسَ عَلَی لَحَاقِهِ_ وَ أَمَرْتُهُمْ بِغِیَاثِهِ قَبْلَ الْوَقْعَه...؛[٣]

اجر این مصیبت را از خداوند طلب می‌کنیم، فرزندی ناصح، و كارگزاری پر تلاش و كوشا، شمشیری برنده و قاطع، و ستونی بازدارنده، من مردم را به ملحق شدن به او تشویق كردم و به آنها فرمان دادم كه به فریادش برسند؛ پیش از آن که واقعه‌ای اتفاق افتد.

٥ . سعد بن سعود، فرماندار مدائن، در اداره اموری که به او محول شده بود، رضایت مولایش را کسب کرده و در ادای امانت کوشیده بود. او نیز مورد تجلیل قرار گرفت که:

إنك قد أدیت خراجك، و أطعت ربك، و أرضیت إمامك، فعل المبر التقی النجیب، فغفر الله ذنبك، و تقبل سعیك و حسن مآبك؛[٤]

تو خراجت را پرداخت کرده‌ و پروردگارت را اطاعت کرده‌ای و امامت را خشنود ساخته‌ای؛ همچون فردی نیکوکار، پرهیزگار و نجیب. پس خداوند گناهان تو را بیامرزد، کوشش تو را قبول کند و عاقبت تو را نیکو گرداند.

٦ . عملکرد مدیر و کارگزار دیگری[٥] که به نام او تصریح نشده مورد تحسین او واقع می‌شود که:

إِنَّكَ مِمَّنْ أَسْتَظْهِرُ بِهِ عَلَی إِقَامَةِ الدِّینِ وَ أَقْمَعُ بِهِ نَخْوَةَ الْأَثِیمِ وَ أَسُدُّ بِهِ لَهَاةَ الثَّغْرِ الْمَخُوفِ؛[٦]

[١]. همان.

[٢]. همان.

[٣]. همان.

[٤]. وَ أَلْزِمِ الْحَقَّ مَنْ لَزِمَهُ مِنَ الْقَرِیبِ وَ الْبَعِیدِ، وَ کُنْ فِی ذَلِکَ صَابِراً مُحْتَسِباً وَاقِعاً، ذَلِکَ مِنْ قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حَیْثُ وَقَعَ، وَ ابْتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا یَثْقُلُ عَلَیْکَ مِنْهُ، فَإِنَّ مَغَبَّةَ ذَلِکَ مَحْمُودَةٌ (همان).

[٥]. ر. ک: نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغه، ج٤، ص٢٢٤.

[٦]. نهج البلاغه، نامه٤٢.