طبری این آیه را نه مربوط به قبله، بلكه مربوط به مالكیت خدا نسبت به همه چیز دانسته است.[٢] نیز طبری از عبدالله بن عمر نقل کرده که معنای آیه را در باره نماز مستحبی در سفر و در حال سواری بر مرکب می‌داند.[٣]

واحدی روایتی از ابن عباس نقل كرده كه وقتی نجاشی درگذشت، پیامبر اكرم٩ بر وی نماز گزارد. مسلمین تعجب كردند؛ چون نجاشی به سوی بیت‌المقدس نماز می‌گزارد. آن گاه این آیه نازل شد.[٤] طبرسی٧ دیدگاه‌ها در مورد شأن نزول این آیه را مختلف دانسته و نوشته است:

در نماز نافله می‌توان رو به سوی قبله و یا جزآن كرد، ولی در نماز فریضه حتماً باید به سوی كعبه نماز خواند.[٥]

جصاص نوشته است:

با توجه به سبب نزول، معلوم است که آیه در باره کسانی است که از روی اجتهاد شخصی به سمتی غیر ازقبله نماز گزارده‌اند.[٦]

حال باید دید آیا به راستی دانستن سبب نزول از راه آگاهی به اخبار و روایات منقول و متفاوت، تنها چاره فهم صحیح این آیه و عدم لغزش در تفسیر ناروای آن است؟

از میان این روایات تنها روایتی كه به سبب نزول آیه در آن تصریح شده و
صحیح دانسته شده، روایتی است كه سبب نزول را انتقاد یهود نسبت به تغییر قبله شمرده است. این روایت را طبری و ابن ابی‌حاتم از طریق علی بن ابی طلحه از ابن عباس
نقل كرده‌اند.[٧]

سیوطی می‌نویسد:

این روایت صحیح‌ترین است؛ چون مسلم و ترمذی و نسایی آن را آورده‌اند.

[١]. المنار، ج٢، ص٢٢٩.

[٢]. تفسیر المنیر، ج٢، ص١٩٢.

[٣]. سورۀ بقره، آیۀ١٩٦.

[٤]. الجامع لاحکام القرآن، ج٢، ص٢٥٥.

[٥]. تفسیر المنیر، ج٢، ص١٩٣.

[٦]. همان.

[٧]. سورۀ بقره، آیۀ٢٦٧.