نمونه دیگر، فخر رازی با نقل برخی از روایات اسباب نزول ذیل آیه «یا أیها الذین
آمنوا أنفقوا من طیبات ما کسبتم و مما أخرجنا لکم من الأرض و لا تیمّموا الخبیث منه تنفقون و لستم بآخذیه إلاّ أن تغمضوا فیه واعلموا أنّ الله غنیّ حمیدٌ»،[٢] آنها را نپذیرفته و نوشته است:

بعید است منظور از«انفاق» در این آیه زکات واجب باشد. مراد، صدقه‌ای است که انسان داوطلبانه پرداخته است.[٣]

در حالی که واحدی در اسباب نزول روایتی آورده است که نشان می‌دهد منظور از انفاق، زکات فطر است. حاکم از جابر نقل کرده است که وقتی پیامبر اکرم٩ دستور زکات فطر را صادر کرد، مردی خرمای نا مرغوب آورد که این آیه نازل شد.[٤]

از امام صادق٧ نقل شده که آیه در باره جمعی نازل شد که ثروت‌هایی از طریق ربا خواری در زمان جاهلیت جمع‌آوری کرده بودند و از آن در راه خدا انفاق می‌کردند که خداوند آنان را از این کار نهی کرد و دستور داد از اموال پاک و حلال انفاق کنند.[٥]

طبرسی از امام علی نقل می‌کند که فرمود:

این آیه در باره کسانی نازل گردید که به هنگام انفاق، خرما‌های خشک و کم گوشت و نامرغوب را با خرمای خوب مخلوط می‌کردند. به آنها دستور داده شد که از این کار بپرهیزند.[٦]

مشابه این روایت در اسباب النزول واحدی و سنن الترمذی و سننابن ماجه از براء نقل شده که گروهی از انصار هنگام انفاق، خرمای خشک تقدیم می‌کردند؛ در حالی که صاحبان نخل‌های مرغوب بودند.[٧]

صاحبان تفسیر نمونه می‌نویسند:

طیبات، همان طور که به پاکیزگی ظاهری و مادی گفته می‌شود، به پاکیزگی

[١]. معجم مقاییس اللغه، ج٦، ذیل این واژه.

[٢]. تهذیب اللغه، ج١٥، ص٣٥٥.

[٣]. مصباح اللغه؛ ر.ک: التحقیق فی کلمات القرآن، ج١٢، ص٢٠٩-٢١١.

[٤]. سورۀ بقره، آیۀ١٤٣.

[٥]. تفسیر ابن کثیر، ذیل این آیه؛ نیز ر. ک: المنار، ج٢، ص١١.

[٦]. منهج‌الصادقین، ج١، ص٣٤٠.

[٧]. تفسیر راهنما، ج١، ص٣٧٣.