علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦٧ - روششناسی آرای حدیثی علامه عسکری در بوته سنجش
چه
از كسی نام نمیبرد و به اجمال به واقعهای اشاره مینماید، اما از نوع تعبیر روشن میشود
كه حكایت جزئی و واقعهای را گزارش میكند و چون این گونه آیات با تکیه بر قراین
حالی و مقامی نازل شدهاند، کشف مراد واقعی خداوند از آنها بدون توجه به آن قراین مشکل و یا ناممکن است و همین امر، قرآن پژوهان را بر آن میدارد تا به بحث از اسباب
نزول بپردازند.
راغب اصفهانی با اشاره به این موضوع مینویسد:
کلامی که متضمن قصهای است که مراد از آن بدون تصور و فهمیدن آن قصه ممکن نیست، نیاز به تفسیر دارد؛ مثل آیه: «إنما النسیئ زیاده فی الکفر»[١] و آیه «لیس البر بأن تأتوا البیوت من ظهورها».[٢] و [٣]
قرآن پژوهان به «اسباب نزول» و جایگاه آن در فهم قرآن توجه داشتهاند. آنان معتقدند از طریق اسباب نزول میتوان بر معنا و مقصود آیات و سور دست یافت. واحدی _ که به نظر میرسد اولین کسی است که معروفترین کتاب در باره اسباب نزول به نام او رقم خورده است _ مینویسد:
ممكن نیست تفسیر و معنای صحیح آیه، مگر زمانی كه سبب نزول آیه را بدانیم.[٤]
وهبه زحیلی مینویسد:
شناخت اسباب نزول آیات فواید زیادی دارد و نقش مهمی در تفسیر و فهم آیات الهی ایفا میكند؛ زیرا اسباب نزول قرینههایی را ارائه میكند كه علت تشریع حكم و اهداف و اسرار آن را نشان میدهد و به فهم قرآن كمك میكند.[٥]
عمادالدین رشید نوشته است:
علم اسباب نزول دریچهای است که از رهگذر آن فقیه و مفسر به فهم آیات الهی
دست مییابد.[٦]
[١]. همان، ج١، ص٤٣٩.
[٢]. الکافی، ج١، ص٥٣٢.
[٣]. عیون اخبار الرضا، ج١، ص٤٦.
[٤]. ر.ک: معالم المدرستین، ج٣، ص٣٢٩.
[٥]. همان، ج٣، ص٣٥٧.
[٦]. همان، ج٣، ص٣٤.