علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٩ - بررسی روایات فضایل و مثالب شهر قم
عن ابی بصیر و عن سعید السمان، عن ابی عبدالله٧ قال: قوله تعالی «یَوْمَ یَنْظُرُ الْمَرْءُ ما قَدَّمَتْ یَداهُ وَ یَقُولُ الْكافِرُ یا لَیْتَنِی كُنْتُ تُراباً»، یعنی علویاً یوالی ابا تراب.[١]
سند روایت صحیح است؛ البته محمد بن العباس مبهم است:
الحسین بن احمد، ثقة علی التحقیق. محمد بن عیسی، جلیل من اصحابنا ثقة
عین کثیر الروایة حسن التصانیف.[٢] یونس بن عبدالرحمن کان وجهاً فی اصحابنا
متقدماً عظیم المنزلة، ضعّفه القمیون و هو ثقة.[٣] یونس بن یعقوب، ثقة جلیل.[٤]
خلف بن حماد، ثقة.[٥] هارون بن خارجه، کوفی ثقة.[٦] ابی بصیر، ثقة وجیه.[٧] سعید السمان، ثقة.[٨]
همین حدیث به سند دیگر نیز نقل شده است:
شرف الدین النجفی قال: روی محمد بن خالد البرقی، عن یحیی الحلبی، عن هارون بن خارجه و خلف بن حماد، عن ابی بصیر مثله.[٩]
محمد بن خالد البرقی، ثقة.[١٠] یحیی الحلبی، ثقة.[١١] هارون بن خارجة، کوفی ثقة.[١٢] خلف بن حماد، ثقة.[١٣]
سند این روایت نیز صحیح است.
استرآبادی در توضیح این روایت مینویسد:
و جاء فی باطن تفسیر اهل البیت ما یؤید هذا التأویل فی تأویل قوله تعالی، «أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ یُرَدُّ إِلی رَبِّهِ فَیُعَذِّبُهُ عَذاباً نُكْراً». اما من ظلم فسوف نعذبه ثم یؤید الی ربه فیعذبه عذاباً نکراً قال هو یرد الی امیرالمؤمنین علی٧ فیعذِبه عذاباً نکراً حتی یقول: «یا لَیْتَنِی كُنْتُ تُراباً»، ای من شیعة ابی تراب؛[١٤]
روایتی در تأیید این خبر رسیده که چون امیر المؤمنین٧ قسیم الجنة و النار است، شیعیان را به بهشت و دشمنان را به جهنم راهنمایی میکند، کافر آرزو
[١]. «ان السمع و البصر و الفؤاد کل اولئک کان عنه مسؤولاً» (سوره اسراء، آیه ٣٤).
[٢] استادیار جامعة المصطفی العالمیه.
[٣]. أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج١٣، ص٣٦٨.
[٤]. ترجمه بیان السعادة، ج١٤، ص٢٣.
[٥]. تفسیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، ج١٠، ص١٣٦.
[٦]. أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج١٣، ص٣٦٨.
[٧]. تفسیر القرآن العظیم (ابن أبی حاتم)، ج١٠، ص٣٣٩٦.
[٨]. الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج٦، ص٣٢٩.
[٩]. علل الشرائع، ج١، ص١٥٧.
[١٠]. بحار الأنوار، ج٣٥، ص٥١.
[١١]. معجم رجال الحدیث، ج ٢، ص٨٦.
[١٢]. رجال النجاشی، ش ٢٧٧.
[١٣]. معجم رجال الحدیث، ج٨، ص٢٨١.
[١٤]. همان، ج ٩، ص٢٢٢.