ترجمه فکوک (يا کليد اسرار فصوص الحکم قونوي ) - صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق - الصفحة ٤٧ - اصل سوم
[با اسماعيل (مىگفتند:) پروردگارا! از ما بپذير، كه تو شنوا و دانايى. پروردگارا! ما را مسلمانان خويش قرار ده] (فرمانبرداران و موافقان در آن چه كه تو مىخواهى، از تصرف در ما و به ما، در عالم خودت براى خويش) وَ من ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ [و از فرزندان ما نيز جماعتى مسلمان خويش كن و آداب عبادتمان را به ما بياموز و بر ما ببخشاى، كه تو بخشايشگر و رحيمى. پروردگارا! برانگيز در ميانشان] (يعنى در فرزندان) رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ [رسولى از خودشان كه آيههاى تو را بر آنان بخواند و حكمتشان بياموزد و پاكشان كند، كه تو عزيز و حكيمى (بقره/ ١٢٧- ١٢٩)].
٩/ ٧ و خداوند از اين ترجمه و تعبير عقلى و نفسى- سپس ابراهيمى- در جاى ديگرى از كتابش خبر داده و فرموده است: وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ [و چون إبراهيم گفت پروردگارا! اين ديار را] (يعنى اين عالم را) آمِناً [امن قرار ده] (مقصودش ايمن از عدم است) وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ [و من و پسرانم را از اينكه بتان را عبادت كنيم بركنار دار] (يعنى صور طبيعت. پسران در اينجا و فرزندان در آيه پيشين، نفوس جزئى است) رَبِّ إِنَّهُنَّ [پروردگارا! بتان] (يعنى صور طبيعى مزاجى) أَضْلَلْنَ كَثِيراً من النَّاسِ [بسيارى از مردم را گمراه كردهاند (إبراهيم/ ٣٥ و ٣٦)] (بطورى كه قوا و صفات روحانى آنان در تحت غلبه قواى طبيعى به هلاكت رسيده)، همچنان كه حال بيشتر مردم اين چنين است، چندان كه هيچ يك از صفات روحانى و خواص حقيقى انسانى در آنان مشاهده نمىشود و همچنان است كه حق تعالى خبر داده كه آنان همانند چهارپايان، و بلكه گمراهتر از حيواناتاند(١).
(١). مضمون آيه شريفه ٤٤ سوره فرقان است كه مىفرمايد: أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا؟» يعنى: مگر پندارى كه بيشترشان مىشنوند يا مىفهمند