مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٣٩ - حجيت ظواهر قرآن

مرحوم شيخ انصارى قدس سره اشاره مى كند كه استخراج اين نتيجه از آيه مذكور مبتنى بر مقدماتى است كه جز با قوه قدسيه اجتهاد امكان پذير نيست , زيرا همانطور كه ملاحظه مى شود در نص آيه ابدا اين معنى بنظر نمى رسد و اما آن مقدمات اينست : آنچه كه آيه فوق مى رساند اين است كه خداوند امر حرج و دشوارى را از شما نخواسته است , اينجا بايد فقيه حساب كند كه در اين مورد امر حرجى كه خداوند از عهده مكلف برداشته است چيست ؟ احتمالات مختلفى مطرح مى گردد : اصل نماز ؟ , اصل وضو ؟ , اصل مسح ؟ , مسح پا ؟ . . . ولى با كمى دقت روشن مى گردد كه هيچكدام اينها حرجى نيست تا خداوند صرفنظر نموده باشد , اينجا نتيجه مى گيريم كه آنچه حرج است[ ( مسح على البشره]( است . يعنى مسح بر پوست پا , و چون اين عمل دو جزء دارد يكى اصل مسح و ديگرى اين كه مسح بر پوست پا انجام شود , صرفا آنچه كه حرج و دشوار است قسمت دوم عمل مى باشد و نه تمامى آن , لذا خداوند اين وظيفه را صرفنظر نموده و بجاى آن مسح بر روى پارچه را پذيرفته است . شيخ در اينجا مى گويد[ : ( ملاحظه كنيد كه چگونه امام انتظار دارد كه استنتاج اين مسئله پر پيچ و خم را افراد خود انجام دهند ]( . و نتيجه اينكه اگر اين نوع برداشت ممنوع بود , امام عليه السلام يارانش را وادار به آن نمى ساخت .

٢ ) مى دانيم كه شيعه در ترتيب وضو با اهل سنت در بعضى جهات اختلاف ديرينه دارد كه منتهى به روزهاى آغازين و زمان ائمه