مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٠٩ - عقل از ديدگاه شيعه و اهل سنت

در حوزه ها تدريس مى شود , از قبيل معالم و كفاية الاصول , نيز وضع به همين منوال است و فقط با اشاره به آن اكتفا مى كنند . حتى در كلمات بعضى از متأخرين مانند محقق قمى مطلب چندان روشن نيست . وليكن مى توان گفت بهتر از سايرين در قرون معاصر علامه سيد محسن كاظمى در كتاب[ ( المحصول]( به تشريح عقل پرداخته است و به پيروى از او شاگردش مرحوم شيخ محمد تقى اصفهانى , صاحب حاشيه بر معالم , مطلب را تا حد وسيعى تجزيه و تحليل نموده است . اين بود مختصرى از تاريخچه دليل عقل كه بيان گرديد .

عقل از ديدگاه شيعه و اهل سنت :

الف ) نظرگاه شيعه در مورد عقل فرقه اماميه از ابتدا به دليليت عقل عقيده داشته و به اين نكته شناخته شده اند . و از بين علماى عامه كسانى كه به شيعه نزديك بوده اند تا حدودى و به نحوى از انحاء دليليت عقل را پذيرفته اند , از آن جمله اند : مالك , كه در جلسات درس حضرت صادق ( ع ) حضور مى يافته است , جلال الدين سيوطى شافعى , كه دانشمندى است مصرى , در كتابش بنام الحاوى مى گويد[ : ( اهل سنت منبع احكام را منحصر به منقول مى دانند و معقول را نمى پذيرند - و اضافه مى كند - كه تنها شيعه و كراميه و معتزله عقل را به عنوان يك منبع مستقل قبول دارند]( . [١] منظور سيوطى از منقول همان كتاب و سنت و قياس , و از معقول همان است كه در