مباحثي از اصول فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٦٣ - اقسام خبر ( متواتر ، واحد ، صحيح ، حسن ، موثق ، ضعيف )
ثم ابن محبوب كذا محمد *** كذاك عبدالله ثم احمد
و ما ذكرناه الاصح عندنا *** و شذقول من به خالفنا
[١]اقسام خبر
الف ) خبر متواتر خبر جماعتى را گويند كه احتمال مواضعه و تبانى بر كذب بين آنان عادتا محال باشد . اينگونه اخبار بدون لزوم ضم قرائن موجب علم و يقين است .
ب ) خبر واحد عنوان خبرى است كه راويان آن اعم از اينكه كم يا زياد باشند , روايتشان به حد تواتر نرسيده و بدون ضم قرائن خارجى نتوان بصدق و راستى آن خبر علم حاصل كرد .
ج ) خبر صحيح خبرى را گويند كه سندش به معصوم متصل گردد و همه راويان آن , در سراسر سلسله , عادل و ضابط و امامى بوده و به عدالت آنان تصريح شده باشد .
[١]) ترجمه :
همانا همه اجماع دارند بر صحت آنچه كه *** جماعتى روايت مى كنند , آنها را بدانيد
آنان صاحبان نجابت و رفعت هستند *** ( و تعداد آنان ) چهار و پنج و نه مى باشد
شش تاى اول آنان نيكوترينند *** كه چهار تاى آنان از اوتاد مى باشند
زراره و نيز بريد , آمده است *** و سپس محمد و ليث هستند ( اى جوان )
و نيز فضيل , بعد از او معروف *** كه او ميان ما معروف است
و شش تاى ميانى صاحبان فضيلتند *** كه رتبه آنان از دسته اول پايين تر است
جميل نيكو چهره و ابان *** و دو عبدالله و سپس دو حماد
و شش تاى آخرين از آنها : صفوان *** و يونس , بر آنها رضوان خداباد
سپس ابن محبوب و همچنين محمد *** و نيز عبدالله و سپس احمد
آنچه كه ذكر كرديم نزد ما اصح است *** و قول مخالف ما بسيار نادر است