مباحثي از اصول فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٦ - دفتر دوم منابع فقه كتاب
است . سوره هاى مكى معمولا كوتاه و مربوط به امور اعتقادى , بخصوص توحيد و معاد است , و سوره هاى مدنى بلند و مسائل تشريعى و تقنينى بيشتر در آنها مورد بحث قرار مى گيرد .
تشريعيات قرآن در بسيارى از مواقع به صورت تدريجى و درجه بندى انجام مى گرفته و فرهنگ حاكم بر جامعه عرب در زمان نزول كاملا مراعات مى گرديده و آمادگى آنان براى ترك آداب و سنن ديرينه اجتماعى دقيقا منظور مى شده است . مثلا مشروب خوارى و قمار بازى كه از سنتها و رويه هاى رائج عرب بود و اكثر مردم به آن معتاد بودند , يكجا و يكباره تحريم نشد , و شايد اگر چنين مى شد , جامعه معتاد و مبتلاى آن زمان به علت عدم آمادگى به كلى به قانون الهى پاسخ منفى مى داد و حد و مرز الهى شكسته مى شد . لذا به نقل اكثر مفسرين احكام تحريم خمر در سه مرحله نازل شد : ١ مرحله نصيحت و ارشاد [١] ٢ مرحله تحريم در هنگام نماز [٢] ٣ مرحله ممنوعيت مطلق [٣] .
[١]) يسئلونك عن الخمر و الميسر قل فيهما اثم كبير و منافع للناس و اثمهما اكبر من نفعهما بقره آيه ٢١٩ .
ترجمه : از تو مى پرسند از خمر و ميسر ( قمار ) بگو در آنها گناه بزرگ است گرچه خالى از منافع نيستند اما گناه آنها بيش از نفعشان است .
[٢]) و لا تقربوا الصلوة و انتم سكارى نساء آيه ٤٣ .
ترجمه : نزديك نشويد به نماز در حالتى كه مست هستيد .
[٣]) انما الخمر و الميسر و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه مائده آيه ٩٠ .
ترجمه : همانا خمر و ميسر و انصاب و ازلام پليدتر از اعمال شيطان است پس دورى كنيد از آنها .