مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٤٩ - حجيت سيره عقلائيه

حجيت سيره عقلائيه :

هرگاه عملى مورد تبانى جميع عقلاء قرار گيرد , بطورى كه تمامى آنان بدون استثناء , آن رويه را بپذيرند و در زندگى روزمره خود نيز آن را مبنى قرار داده باشند , در صورتى كه بطور قطع احراز گردد كه شارع مقدس نيز به حكم آنكه از عقلاء و بلكه در رأس آنان است و رويه عملى او نيز خارج از اين بناء نمى باشد و ردع و طردى هم در نصوص و كلمات از ناحيه وى بچشم نخورد , مى توان آنرا يكى از حجت هاى فقهى محسوب نمود .

مثلا براى حجيت خبر واحد , به سيره عقلائيه تمسك شده و چنين تبيين گرديده كه جميع عقلاء در مقام محاورات و بطور كلى در زندگى روزمره خويش , اصل را بر قبول خبر افراد مورد وثوق مى گذارند . با مراجعه به ميان عرف عقلاء به خوبى بدست مىآيد كه در زندگى عادى با شنيدن گزارشى از سوى شخص موثق , بر آن آثار لازمه را مترتب نموده و بسيارى از اوقات , عمليات اجرايى را به دنبال آن آغاز مى نمايند . مگر آنكه به موجب دليل و عامل موجهى , خلاف واقع بودن آن ثابت گردد و يا ظن قوى بر كذب آن ايجاد شود .

با توجه به مقدمه فوق الذكر , چنين نتيجه مى گيريم كه چون رويه عقلايى بر قبول خبر افراد مورد وثوق و اطمينان مى باشد و از سوى شارع مقدس نيز ردع و منعى وارد نگرديده , لذا در مى يابيم كه شارع مقدس خبر شخص موثق را حجت مى داند .