مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٧٣ - تعريف استحسان

تعريف استحسان :

استحسان مشتق از حسن بوده و در لغت به معناى نيك دانستن و پسنديدن آمده است . [١]

دانشمندان عامه هر چند تعاريف مختلفى از استحسان كرده اند ولى غالبا از نظر مضمون نزديك بهم است . ذيلا تعاريف مشهور استحسان در مذاهب مختلف اهل سنت آورده مى شود :

١ ) ابوالحسن كرخى از علماى حنفى مذهب مى گويد[ : ( الاستحسان هو العدول فى مسألة عن مثل ما حكم به فى نظائرها الى خلافه لوجه اقوى يقتضى العدول]( [٢] يعنى استحسان آن است كه در يك مسأله از حكمى كه در نظائر آن است عدول نموده و به خلاف آن رأى دهيم , به خاطر جهت قوى تر .

٣ علماى مالكى استحسان را چنين تعريف كرده اند[ : ( الاخذ بمصلحه جزئيه فى مقابل دليل كلى]( [٣] يعنى برترى دادن مصلحت خاصى در برابر دليل كلى .

٣ علماى حنبلى آنرا چنين تعريف مى كنند[ : ( هو العدول بحكم المسأله عن نظائرها لدليل خاص من كتاب و سنة]( يعنى در مسأله اى , از حكمى كه نظائر آن مسئله دارا هستند به دليل خاصى عدول