مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٧٨ - دليل عقلى

شما در دين حرجى قرار نداده است]( [١] .

٥ ) آيه شريفه : [ ( يريد الله بكم اليسر و لا يريد بكم العسر خداوند براى شما راحتى و آسانى را مى خواهد و سختى را نمى خواهد]( [٢] .

اجماع در مورد استفاده از حمام هاى عمومى است . با آن كه معلوم نيست ميزان مصرف آب چقدر است علاوه بر آنكه نرخ مقطوعى هم هميشه براى آن معين نبوده است , و اين نوع معامله در هيچيك از عقود شرعيه داخل نبوده و تنها راه حل و شرعى نمودن آن , تمسك به عسر و حرج و قاعده استحسان است . [٣]

دليل عقلى :

شاطبى در كتاب الموافقات براى حجيت استحسان بدليل عقلى نيز متمسك شده كه خلاصه آن چنين است : استدلال به قياس به اين استناد است كه وجود مصلحت و مفسده مورد دست يابى قرار مى گيرد , حال اگر عمل بقياس در يك مورد مستوجب مفسده باشد , ترديدى نيست كه بايد مطابق مصلحت عمل نمود نه بمقتضاى قياس [٤] .

همان طور كه ملاحظه مى شود ادله فوق براى حجيت استحسان بسيار ضعيف است و لذا از سوى مخالفين مخدوش و رد شده است .

از ميان فرق عامه , شافعى سخت با استحسان مخالفت