مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٥٠ - حجيت سيره اسلامى

حجيت سيره اسلامى :

هرگاه فعلى يا ترك فعلى مورد بناء عملى مسلمانان قرار گيرد , آنرا سيره مسلمين , سيره متشرعه و يا سيره اسلامى مى گويند . مى توان گفت كه سيره در حقيقت نوعى از اجماع است , النهايه اجماع اتفاق علماء در فتوى و نظريه است , و سيره اتفاق علماء و غير علماء در عمل است .

حجيت و سنديت سيره اسلامى نيز بستگى به ضريب كاشفيت آن از موافقت شارع دارد و لذا رويه عملى مسلمانان و سنن رايج بين آنان , گاهى بگونه اى است كه مى توان اتصال آن را به زمان معصوم احراز نمود , يعنى بطور قطع , جزم استنباط شود كه رويه مزبور در زمان آن بزرگواران نيز رايج بوده است . اينگونه سيره قطعا حجيت دارد .

اما اگر چنين جريانى احراز نگردد , سيره غير قابل اعتماد خواهد بود . زيرا بسيارى از عادات و رسوم و سنن است كه در مقطعى از زمان , آنچنان رايج مى شود كه جزء فرهنگ مسلم يك اجتماع محسوب مى گيرد . ولى با اندكى ريشه يابى و تعمق , به راحتى مى توان اطمينان حاصل نمود كه ريشه و آغاز اين رويه عملى مبتنى بر انگيزههاى غير منطقى و يا حتى هوى و هوس ها و تعصب هاى قومى و نژادى بوده كه پرواضح است روح شرع مقدس از آنان مبرا است . نظير برخى عادات و رسومى كه در جوامع امروز اسلامى رايج بوده و نه تنها اسلامى نيست بلكه خلاف آن نيز مى باشد .